Jeotermal yatırımlarında kritik yıl: 2026
Jeotermal enerji sektörü, 2025'te başlayan yatırım hareketliliğini geride bırakırken bin 758 Megavat (MW) kurulu güce ulaştı. Ancak planlama aşamasındaki pek çok santral yatırımı, Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamı dışında kalma riskiyle karşı karşıya bulunuyor. 1 Mayıs 2023 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 7189 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına göre, YEK Belgeli tesislerin YEKDEM'den yararlanabilmesi için 31 Aralık 2030 tarihine kadar işletmeye alınması gerekiyor.
Yatırımların önündeki engeller
Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, mevzuattaki bu zaman kısıtının pek çok planlama aşamasındaki yatırımın bekleme sürecine girmesine neden olduğunu belirtiyor. Kındap, Türkiye'nin toplam kurulu gücünün yaklaşık 122 bin MW seviyesinde olduğuna dikkat çekerek, jeotermalin baz yük üretimi yapabilen tek yenilenebilir kaynak olduğunun altını çizdi ve şu değerlendirmeyi paylaştı: "Ülkemizin son 15 yılda jeotermal enerjide tüm dünyanın alkışladığı başarısının altında YEKDEM’in çok önemli payı var."
Kındap, jeotermal santral yatırımlarının rüzgâr ve güneşten farklı yapıya sahip olduğunu vurgulayarak, "megavat başına yatırım maliyetinin rüzgâr santrallerine göre en az üç kat fazla" olduğunu belirtti. Bu maliyet yapısı ve uzun hazırlık süreçleri, yatırımcıların risk algısını artırıyor.
Zamanlama: 'Köprüden önceki son çıkış'
Jeotermal projelerde lisans, izin, ruhsat, arazi alımı, ÇED, sondaj, kaynak verimliliğinin tespiti, santral inşası ve devreye alınması işlemleri en iyimser koşullarda bile beş yıl sürebiliyor. Kındap bu sürelerin ışığında şunları söyledi: "Bugün yüksek yatırım maliyetine rağmen sektöre yatırım yapmak isteyen, pek çok yatırımcımız var. Ancak bugün harekete geçseler dahi, 2030 sonuna kadar santralleri devreye almaları teknik olarak mümkün olamayacak."
Bu belirsizlik ortamı nedeniyle yatırımcıların beklemeye geçtiğini vurgulayan Kındap, "Dolayısıyla içinde bulunduğumuz 2026 yılını, köprüden önceki son çıkış yılı olarak görüyoruz. Bu yıl içerisinde ilgili yasal düzenlemeyi yapamazsak, 2027 ve sonrasında tüm yatırım planlarının askıya alınma riski bulunuyor" uyarısını paylaştı. Kındap, taleplerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve ilgili kamu otoritelerine ilettiklerini belirterek, Basit bir kanun değişikliği ile yatırımlarda öngörülebilirlik sağlanabileceğini ifade etti.
2053 hedefi için kapasite beklentisi
1 Mayıs 2023 tarihli düzenleme ile jeotermal yatırımların YEKDEM kapsamındaki destek süresi 10 yıldan 15 yıla çıkarıldı; Kındap bu uzatımın sektör için hayati önem taşıdığını kaydetti. Türkiye'nin "2053 Net Sıfır" vizyonuna ulaşması için jeotermalde en az 10 bin MW kurulu güce ulaşacak yatırımların devreye alınması gerektiğini vurguladı.
Özetle, sektör temsilcileri ve yatırımcılar 2026'yı, YEKDEM kapsamı ve yatırım takvimine yönelik yasal bir netlik sağlanması gereken son yıl olarak görüyor; aksi takdirde jeotermal yatırım planlarında kayda değer ertelemeler yaşanma riski bulunuyor.
JEOTERMAL ENERJİ DERNEĞİ (JED) YÖNETİM KURULU BAŞKANI ALİ KINDAP
