İzmir'de sağanaklar baraj doluluklarını yükseltti
İzmir genelinde son günlerde etkili olan sağanak yağışlar, kentteki barajlardaki su seviyelerinde artışa neden oldu. İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) verilerine göre havzalardaki su akışı hızlanırken, baraj doluluk oranlarında gözle görülür yükseliş kaydedildi.
Baraj verileri ve güncel durum
Kentin en önemli su kaynağı olan Tahtalı Barajında su seviyesi dip noktadan dönerek yüzde 1,11 seviyesine yükseldi. Ayrıca Çeşme Kutlu Aktaş ve Balçova barajlarında da doluluk oranlarında artış eğilimi izlendi.
Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, Tahtalı'daki toparlanma sürecine işaret ederek geçmiş dip seviyelerin ve beklentilerin ayrıntılarını paylaştı.
Uzman değerlendirmesi: Kısa ve orta vadeli beklentiler
Prof. Dr. Doğan Yaşar, Tahtalı Barajı için geçmişte yüzde 0,98 seviyelerine kadar düşme yaşandığını, gelen yağışlarla su seviyesinin ay sonuna kadar yüzde 2-3 bandına oturmasının öngörüldüğünü belirtti. Yaşar, 2026'nın yağışlı bir yıl olabileceği tahminiyle nisan sonu veya mayıs başında doluluk oranının yüzde 15 seviyelerini aşmasının beklenebileceğini ifade etti.
"Yağmur bombası" tartışması ve bilimsel değerlendirme
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin kuraklıkla mücadele kapsamında gündeme getirdiği "yağmur bombası" uygulaması Prof. Dr. Yaşar tarafından bilimsel ve tarihsel bağlamda değerlendirildi. Yaşar, yöntemin 1946'dan beri bilindiğini, ancak kesin başarıya ilişkin literatürde net bir veri bulunmadığını söyledi.
Yaşar'ın aktardıklarına göre bu yöntemle "yağmur bulutlarına gümüş iyodür enjekte edilerek" amaçlanan artış oranı %2 ila %5 arasında belirtilse de uygulanabilirlik ve etkinlik konusunda belirsizlikler sürüyor. Yaşar, uygulamanın geçmiş örneklerine dikkat çekerek, ABD'nin 2003'te, İsrail'in 2020'de bu yöntemden vazgeçtiğini; Çin'in ise 2014'te yoğun gümüş iyodür kullanımının toprak ve suyu zehirlediğini tespit ederek uygulamayı durdurduğunu aktardı. Türkiye deneyimi olarak ise 1991 Pinatubo Yanardağı patlaması sonrası 1992 kuraklığında yapılan 25 denemenin sonuç vermediği ve yağışların rüzgarla başka şehirlere kaydığı bildirildi.
Yönetim ve politika vurgusu
Yaşar, barajlardaki doluş eğiliminin "su yokluğu" iddiasını zayıflattığını, sorun olarak yönetim eksikliğinin öne çıktığını belirtti. Prof. Dr. Yaşar, "İzmir'de ve Türkiye'de su sorunu yoktur, yönetimsel strateji eksikliği vardır" sözleriyle kaynakların etkin yönetimi ve tasarrufun önceliklendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Uzman, çevresel riskleri ve bilimsel belirsizliği olan müdahaleci yöntemler yerine mevcut su kaynaklarının bilimsel yaklaşımla yönetilmesini önerdi ve deniz suyu arıtma teknolojisine sahip ülkelerin dahi önceliği tasarrufa verdiğini hatırlattı.
Öne çıkan noktalar: İZSU verilerinde baraj doluluklarında artış; Tahtalı Barajı'nda toparlanma ve kısa vadeli yüzde 2-3 beklentisi; Prof. Dr. Doğan Yaşar'ın "yağmur bombası" yönteminin etkinlik ve çevresel risklerine dair değerlendirmeleri.
İZMİR GENELİNDE SON GÜNLERDE ETKİLİ OLAN SAĞANAK YAĞIŞLAR, BARAJLARDAKİ SU SEVİYELERİNİ YUKARI TAŞIMAYA BAŞLADI. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ'NİN KURAKLIKLA MÜCADELE KAPSAMINDA GÜNDEME GETİRDİĞİ "YAĞMUR BOMBASI" PROJESİNİ DEĞERLENDİREN PROF. DR. DOĞAN YAŞAR, GELİŞMİŞ ÜLKELERİN ÇEVRESEL RİSKLER VE BİLİMSEL BELİRSİZLİKLER NEDENİYLE BU TEKNOLOJİYİ TERK ETTİĞİNİ BELİRTTİ.
