İstanbul Kalkınma Ajansı regülatif sandbox mekanizmalarını mercek altına aldı
İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA), yenilikçi teknolojilerin kontrollü bir ortamda test edilmesini sağlayan regülatif sandbox uygulamalarını ele alan Regülatif Sandbox Mekanizmaları: Uluslararası Örnekler ve Türk Hukuku Kapsamında Uygulanabilirlik Önerileri başlıklı raporu yayımladı. Raporda yapay zekâ, blockchain, açık bankacılık ve sağlık teknolojileri gibi alanlarda ortaya çıkan yeni ürün, hizmet ve iş modellerinin mevcut düzenlemelerle uyumu inceleniyor ve Türkiye için uygulanabilir öneriler sunuluyor.
Uluslararası uygulamalar ve sektörel yaklaşımlar:
Çalışma, Birleşik Krallık, Singapur, Avustralya ve Avrupa Birliği örneklerini detaylı şekilde değerlendiriyor. Bu karşılaştırmalı analiz temelinde, rapor Türkiye için genel kapsamlı modeller yerine belirli sektörlere odaklanan tematik sandbox yaklaşımlarının öncelikli olmasını öneriyor. Belirtilen öncelikli alanlar arasında fintek, sağlık teknolojileri, enerji teknolojileri ile yapay zekâ ve veri koruma bulunuyor.
Regülatif sandbox’ların girişimlere sunduğu en önemli avantajlardan biri, ürün veya hizmetlerin piyasa öncesi test edilebilmesi; düzenleyici kurumlar açısından ise yeni teknolojilerin gerçek vakalar üzerinden gözlemlenip gelecekteki düzenleme ihtiyaçlarının erken tespit edilmesi olarak öne çıkıyor.
Riskler, şeffaflık ve tüketici koruması:
Raporda, sandbox uygulamalarının inovasyonu hızlandırma potansiyeline dikkat çekilirken, aynı zamanda rekabetin bozulması, tüketici zararları ve düzenleyici standartların zayıflaması gibi risklerin yönetilmesinin önemine vurgu yapılıyor. Bu nedenle önerilen modellerin açık kriterlere dayalı, şeffaf, ölçülü ve güçlü koruma tedbirleriyle desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor.
İSTKA Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Sekreteri Dr. Ziya Taşkent, teknolojik dönüşümün düzenleyicileri yeniden düşünmeye zorladığını belirterek raporla uluslararası iyi uygulamaların Türkiye ihtiyaçlarına uygun uygulanabilir bir yol haritası sunduklarını ifade etti. Taşkent, amacın girişimciler için öngörülebilir bir düzenleyici ortam oluşturmak ve İstanbul’un teknoloji ekosistemini güçlendirmek olduğunu belirtti.
Başarı için hukuki ve kurumsal çerçeve:
Raporda başarının yalnızca test alanı oluşturmakla sağlanamayacağı, bunun yerine açık hukuki dayanak, kurumlar arası koordinasyon, teknik kapasitenin geliştirilmesi ve güçlü yönetişim mekanizmalarının birlikte hayata geçirilmesinin gerekliliği vurgulanıyor. Ayrıca şeffaf başvuru süreçleri, teknik uzmanlık desteği ve ölçülü koruma mekanizmalarının birlikte uygulanmasının önemi sıklıkla dile getiriliyor.
Çalışma sürecinde kapsamlı literatür taraması yapılmış, 20’den fazla paydaşla derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiş ve ekosistem aktörlerinin katılımıyla tematik odak toplantıları düzenlenmiştir. Raporda önerilen modellerin düzenleyici kurumlar, girişimler, yatırımcılar ve politika yapıcılar açısından pratik bir yol haritası sunması hedefleniyor.
Rapor, İstanbul Kalkınma Ajansı koordinasyonunda Öncel, Aydın, Uygun Avukatlık Ortaklığı tarafından hazırlandı. Çalışmanın tamamına ve ilave kaynaklara İstanbul Kalkınma Ajansı’nın internet sitesinden ulaşılabilir: www.istka.org.tr
İSTANBUL KALKINMA AJANSI (İSTKA), YENİLİKÇİ TEKNOLOJİLERİN KONTROLLÜ VE SINIRLI BİR ORTAMDA TEST EDİLMESİNE İMKAN SAĞLAYAN REGÜLATİF SANDBOX MEKANİZMALARINI ELE ALAN "REGÜLATİF SANDBOX MEKANİZMALARI: ULUSLARARASI ÖRNEKLER VE TÜRK HUKUKU KAPSAMINDA UYGULANABİLİRLİK ÖNERİLERİ" BAŞLIKLI RAPORU YAYIMLADI.
