İstanbul'da tarihi çınarların budanması: Koruma mı, yanlış uygulama mı?
İstanbul'da asırlık çınar ağaçlarına yönelik son budama çalışmaları, kamuoyunda hem görsel hem de bilimsel tartışma başlattı. Bahçeköy başta olmak üzere kent genelinde çekilen görüntülerde bazı çınarların gövde seviyesine kadar budandığı, bazı ağaçların ise tamamen kesildiği görülüyor. Bu uygulama İBB'ye göre çınar kanseriyle mücadele kapsamında alınan karantina önlemlerinin parçası; İstanbul Çevre Konseyi ise yöntemin hatalı ve riskli olduğunu savunuyor.
İBB'nin gerekçesi: 2022 raporu ve karantina uygulamaları
İBB'nin 2022 yılında yayımladığı rapora göre, Beşiktaş hattındaki ağaç kesimleri Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan alınan izinler ve uzman akademisyenlerden oluşan kurul kararları doğrultusunda gerçekleştirildi. Kurum, söz konusu çalışmaların "kamu güvenliğini tehdit eden" kurumşu ağaçların tespiti ve yerine dayanıklı türlerin dikilmesi amaçlı olduğunu; tüm müdahalelerin uluslararası kaynaklar ve hazırlanan bilimsel raporlara uygun, karantina tedbirleri eşliğinde yürütüldüğünü belirtiyor. İBB raporu, hastalıklı ağaçlarda görülen belirtilerin çınar kanseriyle uyumlu olduğunu ve bu tür ağaçların hızlıca alandan uzaklaştırılmasının gerektiğini vurguluyor.
Çevre Konseyi'nin itirazı: Bilimsellik ve mirasın korunması
İstanbul Çevre Konseyi Genel Sekreteri Zafer Murat Çetintaş, çınar ağaçlarının kentin "sessiz tanıkları" olduğunu belirterek yapılan budamaların bilinçsizce uygulandığını savunuyor. Çetintaş, yaşlı ve hasta ağaçlar için bakımın anlaşılabilir olduğunu ancak aralarında yeni dikilmiş genç ağaçların da aynı yöntemle budanmasının bilimsel olmadığını ifade ediyor. Ayrıca, çınarlı yolların estetik ve kimlik katkısına dikkat çekerek yanlış müdahalelerin bu görünümün yıllarca geri gelmemesine neden olacağını belirtiyor ve bazı çevre iddialarının bilimsel temelden yoksun olduğunu ileri sürüyor.
Yerel görüntüler ve halkın tepkisi
Özellikle Bahçeköy'de çekilen görüntülerde, 'çınarlı yol' olarak bilinen güzergahtaki ağaçların gövde seviyesine kadar budandığı ve bazı genç/sağlıklı görünen ağaçların da aynı şekilde müdahaleye uğradığı görülüyor. Şehir merkezindeki cadde ve yollarda görülen ağaç kesimleri ile birlikte bu uygulamaların artması, vatandaşlar arasında kaygıya yol açmış durumda.
Değerlendirme: Koruma ile şeffaflık ihtiyacı
Mevcut veriler çerçevesinde, şehir ağaçlarının hastalıklara karşı korunması ile tarihi ve estetik mirasın korunması arasında bir gerilim olduğu görülüyor. Bu gerilimi azaltmak için şeffaf, bağımsız değerlendirme süreçleri, açık iletişim ve uygulama kriterlerinin kamuoyuyla paylaşılması gerekir. Ayrıca, riskli ağaçların tespiti ve müdahale yöntemlerinin bilimsel açıklamalarla desteklenmesi, hem kamu güvenliği hem de doğal mirasın korunması açısından önem taşıyor.
Sonuç olarak, İBB'nin 2022 raporunda belirtilen karantina uygulamaları ile İstanbul Çevre Konseyi'nin eleştirileri arasındaki tartışma devam ediyor; uygulamaların biçimi, hedefleri ve denetimi konusunda daha fazla açıklama ve ortak akıl gereği öne çıkıyor.
İSTANBUL’UN TARİHİ ÇINARLARINA BUDAMA, TARTIŞMA BAŞLATTI
