İşletme içinde beklenmedik mezar:
Isparta'nın Çelebiler Mahallesi'nde bir pide salonunun içinde yer alan mezar, mekâna gelenleri şaşırtıyor. İşletme sahibi Fatih Ayverdi, dükkanı 1993 yılında satın aldığını ve mekânın bir bölümünü işyeri haline getirirken mezarın varlığını koruduklarını söylüyor. Bölge halkının mezarın 'yatır' olduğu yönündeki inanışını dikkate alan Ayverdi, mezarın bulunduğu alanı muhafaza etmiş.
Kayıtlarda ve yöresel adlandırmada durum:
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında mezarın 'Ayırt Dede' olarak geçtiği belirlenmiş. Buna karşın yörede yaşayan bazı eski sakinler mezarın, aynı aile ya da yakın çevrede bilinen başka isimlerden biri olan Bostan Çelebi'ye ait olabileceğini aktarıyor. İşletme sahibi, mezarın kimliğine ilişkin kesin kanıtlardan ziyade aktarılan sözlü tarihlerin bulunduğunu vurguluyor.
Ziyaretler, ritüeller ve anlatılanlar:
Salonun müşterileri mezarı görünce ilk anda şaşırıyor; ardından birçok ziyaretçi mezar başında dua ediyor. Ayverdi, özellikle cuma günleri yoğunluğun arttığını, gelenlerin Fatiha okuduklarını ve mezara saygı gösterdiklerini söylüyor. İşletmecinin aktardığına göre, mahallede eskiden yaşayanların anlattığına dair öyküler de var: mezarın yanına terlik koyulduğu, geceleri terlik tıkırtıları ya da nal sesleri duyulduğu gibi anlatılar kuşaktan kuşağa aktarılmış.
Ayverdi, bir örnek olarak eski dönemlerde bir kadının kocasının Kıbrıs Savaşı'na gittiği dönemde evde sakallı bir dede belirip kadına moral verdiği rivayetini paylaşıyor; bu tür hikâyeler, mezarın yöre halkı için manevi bir değer taşıdığını gösteriyor.
İşletmecinin yaklaşımı ve toplumla ilişkisi:
Fatih Ayverdi, mezara ilişkin ilgiden memnun olduğunu ve bunun dükkan için ticari bir beklenti oluşturmadığını belirtiyor. 26 yıldır aynı yerde olduklarını ve başından beri mezara sahip çıktıklarını söyleyen Ayverdi, gelenlerin kendilerine teşekkür ettiğini, mezarın zarar vermediğini ve ziyaretçilerin saygıyla ayrıldıklarını ifade ediyor.
Mezarın hem yerel inanışlar hem de resmi kayıtlarda geçen bir isimle anılması, bölgenin kültürel ve manevi mirasının bir parçası olarak değerlendirilebilecek bir örnek sunuyor. İşletmecinin koruma yaklaşımıyla mezar, günlük yaşamın içinde nadir karşılaşılan bir durum olarak dikkat çekiyor.
İŞLETME SAHİBİ MEZARLIĞIN KESİN OLMAMAKLA BERABER ‘AYIRT DEDE'YE YA DA KARDEŞİNE AİT OLABİLECEĞİNİ DÜŞÜNDÜKLERİNİ BELİRTEREK, İLGİDEN MEMNUN OLDUKLARINI SÖYLEDİ.