İran: serbest bırakılan varlıklar ülkenin çıkarına olacak şekilde kullanılacaktır
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında ABD ile müzakereler, Lübnan meselesi ve nükleer denetimler konusunda açıklamalarda bulundu. Bekayi, serbest bırakılacak dondurulmuş varlıkların kullanımına dair çıkan haberlere yanıt verdi.
Serbest bırakılacak varlıkların kullanımı
Bekayi, medyada yer alan 'varlıkların ABD ürünleri satın almak için kullanılacağı' iddialarına değinerek, 'Genel olarak, bu fonların nasıl yönlendirileceğine dair herhangi bir kısıtlamayla karşı karşıya değiliz. Varlıklarımız tamamen ülkenin çıkarına ve faydasına olacak şekilde kullanılacaktır' ifadelerini kullandı. Bekayi, söz konusu yorumları eleştirerek, savaş hedeflerinin ekonomik bir tabloya indirgenmesini ele aldı.
İsviçre müzakereleri ve Lübnan
İsviçre'deki görüşmelerde Lübnan'a ilişkin kararları değerlendiren Bekayi, Nisan ayındaki ateşkes mutabakatı ile 18 Haziran tarihli muhtıradaki savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmanın bir parçası olarak 'Lübnan'daki saldırıların durdurulmasına ilişkin taahhüdün' önemli olduğunu vurguladı. Bekayi, 'Bu konuda ABD'nin taahhüdü tamamen açıktır ve İsrail rejiminin Lübnan'daki yasa dışı ve saldırgan eylemlerini sürdürmesi için hiçbir gerekçe kabul edilemez' dedi.
Bekayi, Lübnan için oluşturulacak 'çatışmasızlık mekanizması'nın ABD, İran, arabulucular ve Lübnan hükümeti dahil ilgili tarafların katılımıyla şekilleneceğini belirtti. Mekanizmanın, savaşın durdurulmasına ilişkin hükümlerin iyi niyetle uygulanmasını izleyeceği ve askeri çatışmaların önlenmesine katkı sağlamayı hedefleyeceği ifade edildi. Ayrıntılar üzerinde daha fazla çalışma gerektiği, önümüzdeki günlerde ek görüşmeler yapılacağı belirtildi.
Müzakerelerin biçimi ve arabuluculuk
İsviçre'deki görüşmelerin süresi ve formatına ilişkin açıklamada Bekayi, dört taraflı toplantının saat 15.00 civarında başlayıp yaklaşık bir buçuk saat sürdüğünü, ardından 30 dakikalık ara kararı alındığını anlattı. Bekayi, ABD yetkililerinin tehdit içeren açıklamalarının ardından dörtlü toplantının yeniden başlamadığını ve müzakerelerin daha sonra yalnızca arabulucular aracılığıyla mesaj alışverişi şeklinde devam ettiğini söyledi.
Bekayi, İran'ın doğrudan dörtlü formatta müzakerelere devam etmeme kararı sonrası ABD ile doğrudan temas kurmadığını, arabulucular vasıtasıyla mesajlaşmayı sürdürdüğünü vurguladı.
Avrupa'ya eleştiri
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot'un açıklamalarına ilişkin Bekayi, Avrupalı ülkelerin son iki yıldaki tutumları nedeniyle sürecin dışında kaldıklarını belirtti. Bekayi, 'Eğer Avrupa uluslararası konularda rol oynamak istiyorsa yaklaşımını değiştirmeli, bağımsız ve sorumlu bir tutum benimsemelidir' dedi ve geçmişteki davranışların itibar artırmayacağını söyledi.
Nükleer denetimler ve Ajans
Bekayi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile görüşme yapılıp yapılmadığı ve saldırıya uğrayan tesislere Ajans denetimi izni verilip verilmeyeceği yönündeki soruya, 'Kısa cevap: her iki soruya da hayır' dedi. Bekayi, Ajans'ın bölgede denetim gerçekleştirmesine yönelik bir plan veya prosedür bulunmadığını, İran'ın NPT ve mevcut güvenlik denetimleri anlaşmaları kapsamında uygulamaları sürdürmeye devam edeceğini ifade etti.
Ayrıca Bekayi, UAEA Yönetim Kurulu kararına ilişkin olarak Rusya, Çin ve Nijer'in olumsuz oylarını 'değerli' bulduklarını, bazı bölge ülkelerinin karar tercihlerini çifte standart olarak nitelendirdiklerini belirtti.
Yaptırımlar ve 60 günlük süreç
ABD'nin yaptırımları kaldırma kararına ilişkin Bekayi, yayımlanan kararın İran'ın petrol, petrokimya ürünleri ve petrol türevlerinin satışına ilişkin lisans içerdiğini; sigorta, taşımacılık ve bankacılık hizmetlerinin de bu lisans kapsamında ele alınması gerektiğini söyledi. Bekayi, diğer yaptırımların kaldırılmasının da muhtıra kapsamındaki taahhütlerden biri olduğunu ve bu konuda 60 günlük süre içinde daha fazla görüşme yapılacağını belirtti.
Savunma ve füze kapasitesi
Bekayi, İran'ın savunma ve füze kapasitesinin müzakere konusu olmadığını, 'Kesinlikle hayır. İran'ın savunma ve füze kapasitesi hiçbir şekilde görüşmelerimizin bir parçası olmamıştır ve hiçbir zaman da herhangi bir tarafla müzakere konusu olmayacaktır' sözleriyle açıkladı.
Bölge ülkelerinin rolü ve deliller
ABD yetkililerinin bazı bölge ülkelerinin İran'a yönelik saldırılarda iş birliği yaptığı iddialarına ilişkin Bekayi, 'Elimizde, ABD ve İsrail rejiminin İran'a yönelik askeri saldırısı sırasında adı geçen ülkeler de dahil bazı bölge ülkelerinin aktif rol oynadığını kanıtlayan yeterli delil ve belge bulunmaktadır' ifadelerini kullandı. Bekayi, bu sürecin takip edileceğini ve hukuki yolların kullanılacağını ekledi.
Basın toplantısında verilen tüm ifadelerin muhatabı İsmail Bekayi ve İran Dışişleri Bakanlığıdır.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI SÖZCÜSÜ İSMAİL BEKAYİ, SERBEST BIRAKILACAK İRAN’IN DONDURULMUŞ VARLIKLARININ ABD ÜRÜNLERİ SATIN ALMAK İÇİN KULLANILMASINA İLİŞKİN HABERLERE DEĞİNEREK, "GENEL OLARAK, BU FONLARIN NASIL YÖNLENDİRİLECEĞİNE DAİR HERHANGİ BİR KISITLAMAYLA KARŞI KARŞIYA DEĞİLİZ. VARLIKLARIMIZ TAMAMEN ÜLKENİN ÇIKARINA VE FAYDASINA OLACAK ŞEKİLDE KULLANILACAKTIR" DEDİ.
