İran savaşı inşaat maliyetlerini ve konut tercihlerini etkiledi
ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde nükleer müzakerelerin yürütüldüğü süreçte başlattığı saldırılarla başlayan İran savaşı, birinci ayını geride bırakırken petrol fiyatlarındaki dalgalanma küresel maliyetler üzerinde etkisini sürdürüyor. Savaşın, dünya petrolünün geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyla birleşmesi, özellikle inşaat sektöründe maliyetleri yukarı çekti.
İnşaat maliyetlerinde belirgin artış
Sektör temsilcileri, petrol türevlerinin inşaat malzemelerinde yoğun kullanılması nedeniyle maliyetlerde %20 ila %25 arasında artış yaşandığını belirtiyor. Bu artışın dış cephe mantolama başta olmak üzere birçok kalemde doğrudan hissedildiği, aynı zamanda nakliye giderlerinin yükselmesiyle enflasyon üzerinde ek baskı oluştuğu vurgulanıyor.
Gayrimenkul piyasasında talep profili ve fiyat baskısı
Elfi Gayrimenkul Yönetim Kurulu Başkanı Özkan Aydemir sektöre ilişkin değerlendirmesinde 2025 yılı verilerine dikkat çekti: 2025 yılında gayrimenkul sektörünün yaklaşık 1 milyon 690 bin satışla tarihinin en yüksek seviyesine ulaştığını, hareketliliğin 2026 yılında da sürmesinin beklendiğini ifade etti. Aydemir, 2025’te daha çok ihtiyaç odaklı alımların gerçekleştiğini, yatırım amaçlı alımların sınırlı kaldığını belirtti.
Aydemir, tüketici tercihlerindeki değişimi şu şekilde özetledi: vatandaşlar büyük metrekareli konutlar yerine daha küçük ve kullanışlı 1+1 ve 2+1 dairelere yöneliyor. Bunun arkasında ise inşaat maliyetlerinin oda başına 1,5 ila 2 milyon lira seviyesine ulaşması ve alım gücündeki değişimin etkili olduğu belirtiliyor.
Aidatlar ve müstakile yönelim
Yüksek site aidatları da tercihleri etkileyen önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Aydemir’e göre aidat bedellerinin 5 bin liradan başlayıp 30 bin liraya kadar çıkması, vatandaşları daha sakin, doğayla iç içe ve şehir merkezine 30-40 dakika uzaklıktaki bölgelere yöneltiyor. Bu eğilimin önümüzdeki beş yıl içinde artması bekleniyor.
Piyasa uyarısı ve fırsat değerlendirmesi
Sektör temsilcileri 2026 yılının 2025’e göre daha hareketli geçebileceğini, ancak yeni konut üretiminin yetersiz kalmasının fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini belirtiyor. Aydemir, gayrimenkul ihtiyacı olan vatandaşların önümüzdeki 3-4 aylık süreci iyi değerlendirmesi gerektiğini; mevcut piyasa şartlarında pazarlık imkanlarının daha yüksek olduğunu, hareketliliğin başlamasıyla birlikte fiyatların yükselebileceğini ifade etti.
Düzenleme, denetim ve ilan doğrulama
Emlak sektöründe elektronik ilan doğrulama sisteminin devreye alınmasıyla fiyat manipülasyonlarının önüne geçilmesinin hedeflendiği, fiyat artışlarında usulsüzlük tespit edilmesi halinde vatandaşların şikayet mekanizmalarını kullanmaları gerektiği vurgulandı. Aydemir, fiyatların yükselme eğilimini kontrol altına almak için Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların denetimlerini artırmasının önemine dikkat çekti.
Faizler, kira ve arz dengesi
Konut kredi faiz oranlarının %2,30 - %2,40 seviyelerine gerilediği belirtiliyor; faizlerin düşmesi durumunda konut fiyatlarının tekrar yükselme eğiliminde olabileceği kaydedildi. Geçmişte uygulanan %25 kira artış sınırının bazı yatırımcıların gayrimenkullerini elden çıkarmasına yol açtığı, bunun da arz üzerinde etkisi olduğu ifade edildi.
Türkiye’de kira piyasasına ilişkin değerlendirmede kiracı oranının yaklaşık %50 seviyelerine yaklaştığına dikkat çekildi. Aydemir, artan arzın kira fiyatlarını dengelleyebileceğini, aksi halde kira enflasyonunun yükselmeye devam edeceğini belirtti ve geçmişte 2-3 bin lira seviyesinde olan kira fiyatlarının günümüzde 25 bin liraya ulaştığını anımsatarak konut arzı artırımı ve yatırımcı desteklerinin piyasa dengesi için gerekli olduğunu vurguladı.
ABD VE İSRAİL'İN 28 ŞUBAT'TA İRAN İLE NÜKLEER KONULU MÜZAKERELERİN YAPILDIĞI SÜREÇTE BAŞLATTIĞI SÜRPRİZ SALDIRILAR İLE BAŞLAYAN İRAN SAVAŞI, BİRİNCİ AYINI GERİDE BIRAKMIŞ OLSA DA, PETROL FİYATLARINDAKİ DALGALANMA KÜRESEL MALİYETLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ SÜRDÜRÜYOR. ÖZELLİKLE İNŞAAT SEKTÖRÜNDE CİDDİ MALİYET ARTIŞLARI YAŞANDIĞINI BELİRTEN SEKTÖR TEMSİLCİLERİ, PİYASADA CİDDİ BASKI OLUŞTURDUĞUNU BELİRTTİ.
