Yeni sismik veriler Erzincan-Yedisu hattında iki ayrı magma sistemini gösteriyor
Türkiye, İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya’dan araştırmacıların katkısıyla yürütülen çalışma, Kuzey Anadolu Fayının doğu kesiminde yer alan yeraltı yapısını yüksek çözünürlüklü sismik tomografi ve üç boyutlu sayısal modellemeyle inceledi. Çalışma, Erzincan Havzası ve Karlıova Üçlü Eklem bölgesi altında iki ayrı sığ magma rezervuarının varlığını ortaya koydu.
Rezervuarların konumu ve sismisite farkları:
Analizler, batıdaki rezervuarın Erzincan Havzası altında, doğudaki rezervuarın ise Karlıova Üçlü Eklem bölgesinde konumlandığını belirledi. Araştırmada gözlemlenen ayırt edici özelliklerden biri, batı rezervuarının sismik olarak daha sessiz olması; oysa doğudaki rezervuar çevresinde daha belirgin ve sürekli sismisite kaydedilmesiydi. Bu farklılık, rezervuarların sıcaklık ve eriyik oranı bakımından değişken olabileceğine işaret ediyor.
Fay hareketleri ve magma dinamiği:
Üç boyutlu modellemeler, Kuzey Anadolu Fayı boyunca gözlenen sağ yönlü (right-lateral) hareketlerin rezervuar çevresinde çekme gerilmeleri oluşturabildiğini gösterdi. Araştırma ekibi, bu gerilmelerin rezervuarların kırılmasını ve magma damarlarının yukarı doğru ilerlemesini kolaylaştırabileceğini; dolayısıyla fay hareketlerinin yalnızca deprem üretmekle kalmayıp magmatik süreçleri de etkileyebileceğini vurguladı.
Öne çıkan noktalardan biri, gerilme aktarımının başlangıçta magma kaynaklı aşırı basınç olmasa bile gerçekleşebileceğinin modellenmiş olması. Fay zonundaki kırıklı yapı, yüzeye doğru gerilme iletimini kolaylaştırarak magma yolunun açılmasını destekleyebilir.
Çalışmada herhangi bir tarihte deprem veya volkanik patlama olacağına dair bir öngörüye yer verilmedi; araştırmanın amacı bölgesel yapı ve etkileşimleri aydınlatmak oldu. Yine de bulgular, bölgedeki sismik ve magmatik tehlike değerlendirmelerinde fay-magma etkileşiminin dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
İzleme ve risk değerlendirmesi açısından çıkarımlar:
Araştırmacılar, Doğu Anadolu’daki aktif fayların ve yer altındaki magma sistemlerinin birlikte değerlendirilmesinin gerekliliğini vurguluyor. Özellikle Erzincan Havzası çevresinde tespit edilen rezervuar-fay etkileşimi, bölgenin sismik ve potansiyel magmatik hareketlerinin bütüncül bir şekilde izlenmesinin önemini artırıyor.
Çalışma, 12 Şubat 2026 tarihinde Nature Portfolio bünyesindeki Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı ve Prof. Dr. Özgür Karaoğlu’nun liderliğinde gerçekleştirildi. Araştırma, bölge için acil bir alarm değil; fakat izleme altyapısının güçlendirilmesine ve değerlendirme kriterlerinin magma-fay etkileşimlerini içerecek şekilde genişletilmesine yönelik somut bir bilimsel gerekçe sunuyor.
ERZİNCAN'IN DOĞUSU İLE BİNGÖL'ÜN YEDİSU VE TUNCELİ'NİN OVACIK İLÇELERİ ARASINDAKİ BÖLGEDE, KUZEY ANADOLU FAYI'NIN DOĞU KESİMLERİ BOYUNCA İKİ AYRI SIĞ MAGMA REZERVUARI BULUNDUĞU BELİRLENDİ
