AK Parti grubunun bütçe eleştirisinin özeti:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2027 yatırım ve hizmet bütçesi İBB Meclisi'nde görüşülürken AK Parti İBB Grup Başkanvekili Faruk Gökkuş yönetimin yaklaşık 8 yıllık tercihlerini altı ana başlıkta eleştirdi. Gökkuş, yatırım paylarındaki düşüştan deprem ve kentsel dönüşüm hedeflerine, raylı sistem gecikmelerinden İSKİ kaynak kullanımlarına kadar bir dizi eksikliğe işaret etti.
Yatırım harcamalarındaki gerileme:
Gökkuş, İBB'nin yatırım önceliklerinde gözle görülür bir kayma olduğunu vurguladı. Buna göre 2018'de sermaye giderlerinin toplam harcamalar içindeki payı yaklaşık %56 iken, 2025'te bu oran %21'e gerilemiş durumda. 2025 yılı için sermaye giderlerine ayrılan ödenek 205,6 milyar lira iken gerçekleşme 53,8 milyar lira oldu; hedeflenen yatırım harcamalarının yalnızca %26'sı gerçekleştirildi.
Gökkuş, bu veriyi 'İstanbulluya 2025 yılında 100 liralık yatırım yapacağız demişsiniz ancak bu sözünüzün bile sadece 26 lirasını harcayabilmişsiniz' diyerek eleştirdi ve mevcut yönetimin yatırım tercihlerini açıklamasını istedi.
Deprem, kentsel dönüşüm ve konut hedefleri:
İstanbul'un deprem risminin bütçe öncelikleri arasında daha belirgin yer alması gerektiğini söyleyen Gökkuş, 2027 bütçesinde kentsel dönüşüm için ayrılan rakamın 9,3 milyar lira, deprem ve acil durum kalemleriyle birlikte toplamın 14,7 milyar lira olduğunu aktardı ve bunun bütçenin yalnızca yaklaşık %2,6'sına tekabül ettiğini belirtti.
Ayrıca yeni üretilen konut göstergesinde 2026 hedefinin 1.370 olmasına karşın yıl sonu tahmininin 104 olarak açıklandığı, 2027 hedefinin ise yalnızca 800 konut olduğu kaydedildi. Gökkuş, dünyanın en büyük metropollerinden biri olan İstanbul için bu hedeflerin yetersiz olduğunu vurguladı.
Ulaşım ve raylı sistem eleştirileri:
Ulaşım yatırımlarında hedef ve gerçekleşmeler arasındaki farklar da bütçe tartışmasının merkezinde yer aldı. 2026'da tamamlanması öngörülen 23,4 kilometre raylı sistem hesabının yıl sonu tahmininde 17,4 kilometre'ye; 2027 hedefinin ise 13,7 kilometre'ye düştüğü belirtildi. Buna karşın raylı sistem faaliyet ödeneğinin yaklaşık %40 artırıldığına dikkat çekildi.
Sayıştay 2025 İBB raporuna atıfta bulunan Gökkuş, Ümraniye-Ataşehir-Göztepe ve Mahmutbey-Bahçeşehir-Esenyurt hatları için sağlanan finansmanın bir bölümünün farklı harcamalarda kullanıldığı denetim bulgularını hatırlattı ve 'Metro için bulunan parayı başka harcamaya yönlendirirken, o metroyu bekleyen insanın zamanını hangi hesaba yazdınız?' sorusunu yöneltti.
İSKİ, çevre harcamaları ve sosyal yardım politikaları:
Gökkuş, İSKİ'den İBB'ye nakit ve mahsup yoluyla aktarılan borcu deşifre ederek kuruluşlar arası kaynak kullanımının sınırlandırılması gerektiğini ifade etti. Sayıştay raporuna göre İSKİ'den İBB'ye yaklaşık 17 milyar 38 milyon lira tutarında transfer yapıldı.
Çevre yatırımlarına ilişkin çarpıcı bir gösterge de hava kalitesi ve gürültü kontrolü için 2026'da ayrılan 52 milyon lira ödeneğin yıl sonu harcama tahmininde 2 bin lira olarak yer alması oldu; Gökkuş bunun ya yazım hatası ya da harcamanın başka kodda olduğunun açıklanmasını istedi.
Sosyal yardım kalemlerinde ise nakdi yardımların artırıldığı, ancak ayni yardım ödeneğinin 2026 başlangıç bütçesine göre yaklaşık %21,5 azaltıldığı belirtildi. Gökkuş, bunun yardım yönteminden mi yoksa destek kapsamındaki daralmadan mı kaynaklandığının açıklanmasını talep etti ve 'Vatandaşın eline verdiğiniz destekle suya, ulaşıma, belediye hizmetlerine ödediği tutarı birlikte konuşalım' dedi.
Kaynak kullanımı ve alternatif yatırım örnekleri:
Gökkuş, İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin 2019-2027 dönemine ilişkin toplam kaynak büyüklüğünü yaklaşık 4 trilyon 250 milyar lira olarak aktardı. Bu kaynağın tamamının yatırıma ayrılmasının mümkün olmadığını ancak tercihlerin sonuç ürettiğini vurguladı.
Sunulan yaklaşık maliyet hesaplamalarına göre söz konusu kaynağın yüzde 10'u ile örneğin 106.250 konut, 118 kilometre metro, 425 bin araçlık katlı otopark veya 106 kilometre karayolu tüneli yapılabileceği; yüzde 1 ile ise yaklaşık 2 bin yeni otobüs alınabileceği belirtildi. Gökkuş, 'Bütçenin büyüklüğüyle övünmek kolaydır. Asıl mesele, o bütçeyi vatandaşın güvenli yuvasına, zamanında gelen otobüsüne, biten metrosuna dönüştürmektir' diye konuştu.
Siyasi sonuç ve kapanış mesajı:
Altı başlık üzerinden yapılan eleştirilerin ardından Gökkuş, yönetimin verdiği vaatlerin önemli bölümünün yerine getirilmediğini belirterek önceliklerin sorgulanması gerektiğini söyledi. Son olarak 'İstanbulluya verdiğiniz sözleri ertelediniz; kendi siyasi hesaplarınızı bir gün bile ertelemediniz' değerlendirmesinde bulundu ve AK Parti'nin ulaşım, altyapı, çevre ve kentsel dönüşüm alanlarında yeni bir hizmet dönemi vaat ettiğini ifade ederek 'İstanbul'un ihmal edilmiş yılları elbette telafi edilecektir' dedi.
İBB GRUP BAŞKANVEKİLİ FARUK GÖKKUŞ