Helen yayı kırılması senaryosu: Ege kıyılarında tsunami, ülke genelinde 8'in üzerinde sarsıntı ihtimali

Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu'nun modeline göre Helen Yayı'nın tamamen kırılması 8'in üzerinde deprem üretebilir; Ege kıyılarında 1–2 m tsunami öngörülüyor.

Yayın Tarihi: 20.11.2026 15:48
Güncelleme Tarihi: 20.11.2026 15:49

Helen yayı kırılması senaryosu: Ege kıyılarında tsunami, ülke genelinde 8'in üzerinde sarsıntı ihtimali

Helen yayı kırılmasının olası etkileri ve çalışmanın kapsamı

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın bütünüyle kırılması senaryosunu geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla modelledi. Çalışma, fay sisteminin deniz içerisindeki dalma-batma zonunun tamamen kopması halinde ülke çapında oluşturabileceği etkileri analiz ediyor.

Modelin bulguları ve şiddet değerlendirmesi:

Kutoğlu'nun modeline göre, Helen Yayı'nın bütünüyle kırılması halinde fayın 8'in üzerinde büyüklük üretebilme potansiyeli bulunuyor. Araştırma sonuçları, böyle bir depremin sadece Ege Bölgesiyle sınırlı kalmayacağını; harita üzerinde izlenen etki alanına göre depremin Türkiye'nin hemen hemen tamamında az ya da çok hissedilebileceğini gösteriyor.

Çalışmada, depremin oluşturabileceği kuvvetin en yüksek düzeyinin yerçekimi kuvvetinin beşte biri kadar olabileceği; ağır hasar oluşturabilmesi için bu kuvvetin yerçekiminin yarısına kadar ulaşması gerektiği vurgulanıyor. Kutoğlu, bu düzeydeki sarsıntının özellikle zayıf ve kötü durumdaki binalarda hasara yol açabileceğini belirtiyor.

Yüksek riskli alanlar ve zemin özellikleri:

Hazırlanan haritada en yüksek sarsıntı ve hasar riskinin kırmızıyla işaretlendiği alanların ağırlıklı olarak Ege'de yer aldığı, riskin Marmara ve İç Anadolu'ya kadar uzandığı; Konya Havzası'nın da etki alanı içinde bulunduğu bildirildi. Bu bölgelerin ortak özelliği ise ovalar ve çöküntü alanları gibi zayıf zeminler olması.

Kutoğlu, kentsel dönüşüm önceliklendirmesinde haritada kırmızı ile gösterilen alanların öne alınması gerektiğini; zemin özelliklerinin göz önüne alınmasının altını çizdi.

Tsunami hesapları ve kıyı etkileri:

Fayın kırılmasının ardından tsunami oluşma olasılığı da değerlendirildi. Dünya Tsunami Merkezi verilerine dayandırılan hesaplamalarda Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında dalga yüksekliği öngörülüyor. Kıyı eğiminin çok düşük olduğu yerlerde deniz suyunun 25 ila 30 metre kadar iç bölgelere ilerleyebileceği hesaplandı.

Ancak Kutoğlu, bu seviyedeki tsunami senaryosunun 'büyük ölümcül hasara yol açabilecek' nitelikte bir dalga oluşturmayacağını belirtti; taşkın mesafesinin sadece çok düşük kıyı eğimli noktalarda söz konusu olacağına dikkat çekti.

Yapılan çalışma literatürde benzer kapsamda kapsamlı bir ülke geneli modellemenin nadir olduğuna işaret ediyor. Kutoğlu'nun çalışması, Helen Yayı'nın olası bütünüyle kırılma senaryosunun bölgesel ve ülke çapındaki etkilerini görselleştirerek, zemin ve yapı güvenliği açısından önceliklendirme yapma imkanı sunuyor.

Çalışmanın sonuçları, özellikle zayıf zeminli bölgelerde yapılacak kentsel dönüşüm ve risk azaltma stratejilerinin belirlenmesinde yol gösterici olması bekleniyor.

KUTOĞLU, YAŞANABİLECEK DEPREMDE EN FAZLA HASARIN ZAYIF ZEMİNLİ BÖLGELERDE GÖRÜLEBİLECEĞİNİ...

KUTOĞLU, YAŞANABİLECEK DEPREMDE EN FAZLA HASARIN ZAYIF ZEMİNLİ BÖLGELERDE GÖRÜLEBİLECEĞİNİ, TSUNAMİ OLUŞMASI HALİNDE İSE EGE KIYILARINDA 1 İLA 2 METRE ARASINDA DALGA YÜKSEKLİĞİ HESAPLANDIĞINI SÖYLEDİ.

Yazar
EDİTÖR

Zeynep Kaya

Merhaba, ben Zeynep Kaya. 25 yaşındayım, İzmir'den çalışıyorum. aksiyon.com.tr Gündem kategorisinde veri gazeteciliği yapıyorum. Rakamlar benim işim. Anketlerin, istatistiklerin dilini halkın anlayacağı şekilde haberleştiriyorum. Genelde sessiz ama çok dikkatli bir yapıya sahibim.