Gümüşhane Üniversitesi’nin çalışması ve raporun kapsamı
Gümüşhane Üniversitesi akademisyenleri, Harşit Çayı’nın farklı noktalarından alınan su ve yosun örnekleri üzerinde gerçekleştirilen fizikokimyasal ve mikrobiyolojik analizlerin sonuçlarını içeren bir rapor hazırladı. Çalışma, yaz aylarında çayda görülen debi düşüşü, yosunlaşma, kötü koku ve kirlilik şikayetlerini bilimsel verilerle ele alıyor.
Analiz sonuçları:
Rapor, suyun fizikokimyasal parametrelerinin yönetmelik sınırları içinde kaldığını ortaya koyarken, mikrobiyolojik incelemelerde tüm örnekleme noktalarında fekal kirlilik saptandığını bildiriyor. Eski Hastane mevkiinde ise toplam koliform ve E. coli bakteriyükü ölçüm limitlerinin üzerine çıktı; bu durum insan ya da hayvan kaynaklı dışkı kökenli kirlenmeye işaret ediyor.
Kirliliğin kaynağı ve süreçte etkili faktörler:
Raporda kirliliğin başlıca nedenleri olarak kanalizasyon ve evsel atık su sızıntıları, tarımsal sulamanın suyu çekmesi sonucu debinin azalması ve yaz aylarında artan buharlaşma gösterildi. Azalan su derinliği, güneş ışığının suyla daha fazla temas etmesine ve bunun sonucunda yosunlaşmanın artmasına zemin hazırlıyor. Bu etkenler bir araya gelerek çayın ekolojik dengesini bozuyor.
Önerilen müdahaleler:
Rapor, Harşit Çayı’nın yeniden canlı bir akarsu ve kent için rekreasyon alanı haline getirilmesi amacıyla bir dizi teknik ve idari önlem öneriyor. Bunlar arasında üst havzada su depolama göletleri oluşturulması, şehir içi kesimlerde kademeli bent ve çağlayanlar yapılarak suyun oksijen seviyesinin artırılması, tarımsal sulamanın kontrol altına alınması ve kanalizasyon altyapısının çaydan tamamen ayrıştırılması yer alıyor.
Koruma ve yönetim tedbirleri:
Raporda ayrıca düşük debi dönemlerinde akışın korunmasına yönelik tedbirlerin uygulanması, yosunlaşmanın azaltılması ve atıkların çaya ulaşmasının önlenmesi için izleme, altyapı iyileştirmeleri ve yerel yönetim-çiftçi işbirliklerinin sağlanması gerektiği vurgulanıyor. Öneriler hem kısa vadeli müdahaleleri hem de uzun vadeli koruma stratejilerini kapsıyor.
Çalışmanın nihai hedefi, Harşit Çayı’nı yeniden bölgenin “Gümüş Gerdanlık” kimliğine kavuşturmak ve Gümüşhane için önemli bir rekreasyon ve turizm alanı haline getirmek olarak özetleniyor.
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ TARAFINDAN HARŞİT ÇAYI'NDA YAZ AYLARINDA YAŞANAN DEBİ DÜŞÜŞÜ, YOSUNLAŞMA, KÖTÜ KOKU VE KİRLİLİK SORUNLARINA İLİŞKİN HAZIRLANAN BİLİMSEL RAPORDA, TÜM ÖRNEKLEME NOKTALARINDA FEKAL KİRLİLİK TESPİT EDİLDİ. RAPORDA, HARŞİT ÇAYI'NIN YENİDEN CANLI BİR AKARSU VE REKREASYON ALANINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ SUNULDU.
