Güzelyurt soğuk hava deposu 20 Temmuz'da açılıyor
Türkiye tarafından KKTC'ye hibe edilen Güzelyurt Soğuk Hava Deposu Projesi, 20 Temmuz Barış ve Özgürlük Bayramı'nda düzenlenecek törenle hizmete açılacak. Proje, narenciye sektöründe ürün kayıplarını azaltmayı, ihracatı güçlendirmeyi ve üreticiye depolama kolaylığı sağlamayı amaçlıyor.
açılış ve inceleme
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yarın başlayacağı KKTC temasları kapsamında Türkiye tarafından hibe edilen tesiste incelemelerde bulunacak. Ticaret Bakanı Ömer Bolat projenin önemine dikkat çekmiş; desteklerin KKTC'nin üretim gücünü artırmaya devam edeceğini belirtmişti. Yılmaz daha önce, "Narenciyenin başkentinde inşası süren Soğuk Hava Deposu Entegre Tesisleri’ni inceledik. Üretimi koruyacak, ihracatı artıracak bu stratejik yatırım tamamlandığında Türkiye ile KKTC arasında tarımda da entegre kalkınmanın simgesi niteliğinde bir eser olacak" ifadelerini kullanmıştı.
tesisin teknik özellikleri
CYPFRUVEX Yönetim Kurulu Başkanı Derviş Dalman tarafından verilen bilgiye göre tesisin toplam kapasitesi 15 bin ton. Bu kapasitenin 10 bin tonu yaş meyve ve sebze, 5 bin tonu ise -18 °C koşulunda muhafaza edilecek konsantre ürünler için ayrıldı. Tesis, 7 bin 600 m² kapalı ve 8 bin m² açık alana sahip.
Tesis kapsamında portakal ve mandalina sularının konsantre edilerek uzun süre depolanması ve sanayi ürünü olarak değerlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca güneş enerji sistemi kurularak işletme maliyetlerinin düşürülmesi planlandı. Mart ayında geçici kabulü yapılan tesis şu anda deneme amaçlı ürün kabul ediyor; bir yıl sonunda kesin kabul yapılacak ve resmi açılış 20 Temmuz'da gerçekleştirilecek.
sektöre ve üreticiye etkileri
Soğuk hava deposu, üreticinin ürününü dalında bekletmeden zamanında hasat edilip depolanmasını sağlayacak; böylece kalite kaybı ve dökülme gibi sorunların azaltılması öngörülüyor. Dalman, eskiden önce pazar bulunup ardından ürünün üreticiden alındığını, şimdi ise ürünün öncelikle depolanacağını ve uygun pazar bulunduğunda ihracatın gerçekleştirileceğini belirtti. Bu sayede üretici için önemli bir rahatlama sağlanacak.
Dalman ayrıca konsantre depolama imkanı sayesinde satış stratejisinde değişim olacağını, "tok satıcı pozisyonuna geçileceğini" ve bunun hem firmalar hem de üreticiler açısından daha yüksek gelir ve daha güçlü pazarlık imkânı sağlayacağını ifade etti.
mevcut destekler ve geçmiş uygulamalar
2023-2024 döneminde narenciye sektörünü etkileyen yeşillenme hastalığı nedeniyle uygulanan destek programı kapsamında yaklaşık 68 bin ton ürün üreticiden satın alınarak konsantre üretiminde değerlendirildi. Dalında kalan yaklaşık 17 bin ton ürün için Türkiye tarafından sağlanan 164 milyon TL hibe kaynağıyla alım yapılarak üreticilere ödeme sağlandı. Söz konusu süreç; KKTC Tarım Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile Kıbrıs Türk Ticaret Odası ve Odalar Birliği iş birliğinde yürütüldü ve 2025 yılında ihracatı yeniden canlandırmaya yönelik projeler hayata geçirildi; bu çalışmalar kapsamında yaklaşık 10,5 milyon dolar değerinde narenciye ihracatı gerçekleştirildi.
değerlendirme ve beklentiler
CYPFRUVEX Yönetim Kurulu Başkanı Derviş Dalman, projenin uzun yıllardır beklenen bir yatırım olduğunu vurgulayarak, başta Hacı Uğurlu firması olmak üzere katkı sağlayan kurum ve kişilere teşekkür etti. Dalman, yatırımı "ülkeye kazandırılan çok önemli bir eser" olarak nitelendirdi ve projenin üreticiye, ihracata ve ülke ekonomisine uzun yıllar hizmet edeceğini belirtti.
Projenin, narenciye sektöründe pazarlama ve ihracat süreçlerinde yeni bir dönemin açılması, üretimde kayıpların azaltılarak daha istikrarlı arz ve fiyat dengesi sağlanması bekleniyor. Türkiye ile KKTC arasında tarım alanında entegrasyona yönelik bu tür altyapı yatırımlarının bölgesel üretim ve ihracat kapasitesini güçlendirmesi öngörülüyor.
Türkiye'nin KKTC'ye hibe ettiği Güzelyurt Soğuk Hava Deposu Projesi, 20 Temmuz'da hizmete açılacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yarın başlayacağı KKTC temaslarında 15 bin ton kapasiteli modern tesisi açılışından önce ziyaret ederek, incelemelerde bulunacak.
