Belgelerin kapsamı ve ortaya çıkan temel bulgular:
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani tarafından kamuoyuna açılan kayıtlar, 11 Eylül 2001 saldırılarını izleyen döneme ilişkin 170 binden fazla sayfa içeriyor. Yayınlanan belgeler, Dünya Ticaret Merkezi enkazının çevresinde yapılan hava kalitesi ölçümleri, kurum içi yazışmalar ve Aşağı Manhattan'ın yeniden açılmasına ilişkin değerlendirmeleri kapsıyor. Kayıtlar, dönemin şehir yetkililerinin bölgedeki hava kirliliğine dair önemli risklerden haberdar olduğuna işaret ediyor.
Belgeler, belediye yönetiminin kamu açıklamaları ile kurum içindeki değerlendirmeler arasında tutarsızlıklar bulunduğunu göstermesi açısından dikkat çekiyor. Kayıtlar, yetkililerin halkı hava kalitesinin güvenli olduğuna dair güvence verdiğini; aynı zamanda kurum içinde bölgenin toksik maddelere maruz kalma riski taşıdığına ilişkin uyarıların yer aldığını ortaya koyuyor.
Harding Muhtırası ve hukuki kaygılar:
Yayınlanan dokümanlar arasında, dönemin New York Belediye Başkan Yardımcısı Robert Hardinge gönderildiği belirtilen ve basında "Harding Muhtırası" adıyla anılan kurum içi yazışmalar da var. Bu muhtıra, belediye yetkililerinin hava kirliliği, koruyucu ekipman eksikliği ve olası binlerce davaya ilişkin hukuki riskleri değerlendirdiğini gösteriyor. Belgelerde ayrıca, olası davalar karşısında belediyenin yasal sorumluluğunu sınırlamaya yönelik seçeneklerin tartışıldığı notlar bulunuyor.
Muhtıranın varlığı, hangi bilgilerin ne zaman bilindiği ve kamuya yapılan açıklamalar arasındaki zamanlama ve içerik farkını yeniden gündeme taşıdı. Bu durum, sağlığını kaybedenler ve mağdurların hukuk mücadelesi için de önemli bir dayanak olarak değerlendiriliyor.
Mağdurlar, aktivistler ve kamu tepkisi:
Mamdani, belgelerin açıklanmasını değerlendirirken 11 Eylül kurbanlarının aileleri, saldırılardan sağ kurtulanlar ve ilk müdahale ekiplerinin hakları için çalışmalar yürüten televizyon sunucusu ve aktivist Jon Stewarta söz verdi. Stewart, yayınlanan kayıtları özetleyerek, "Havada, yerde, pencere pervazlarında, klimalarınızda, evcil hayvanlarınızda ve kıyafetlerinizde zehir vardı ve bu zehir aylarca orada kaldı. Herkes biliyordu. Şimdi şehrin de bunu bildiği çok açık" dedi.
Mamdani de yayın sırasında, 11 Eylül'ün yol açtığı kayıpların saldırı günüyle sınırlı kalmadığını vurgulayarak, "Yıllar geçtikçe ve insan kaybı arttıkça, bir başka New Yorklu çok erken yaşta bizden alındığında 11 Eylül'ün bedeliyle yüzleşiyoruz" ifadelerini kullandı. Mamdani, belgelerin mağdurların yaşadığı sağlık sorunlarının anlaşılmasında belirleyici olacağını söyledi ve dönemin yönetimini eleştirdi.
Belgelerin bulunması ve erişime açılması:
New York Belediyesi yetkilileri, belgelerin geçen yıl bir belediye binasında bulunan 68 kutu içinde tespit edildiğini bildirdi. Karar doğrultusunda kayıtlar, 11 Eylül'ün 25. yıldönümü öncesinde kamuoyuna açıldı. Uzun yıllardır bu belgelerin kamuya açıklanması için çağrı yapan hayatta kalanlar, ilk müdahale ekipleri ve sivil toplum kuruluşları arasında yer alan 9/11 Health Watch da daha önce belediyeye karşı dava açmıştı.
Belediye, belgeler için çevrim içi ve aranabilir bir portal oluşturduğunu; kayıtların ücretsiz olarak incelenebileceğini ve indirilebileceğini duyurdu. Yetkililer, önümüzdeki aylarda portala yeni belgelerin eklenmeye devam edeceğini belirtti. Açıklama, Aşağı Manhattan'ın yeniden açılması ve bölgenin normale döndürülmesi sürecinde şehir yönetiminin halk sağlığına yaklaşımının daha ayrıntılı biçimde incelenmesine olanak sağlayacak.
11 Eylül saldırıları sonrası enkaz bölgelerinde aylar boyunca görev yapan itfaiyeciler, polisler, sağlık çalışanları, arama-kurtarma ekipleri ile bölgede yaşayan veya çalışan binlerce kişi enkazdan yayılan toksik maddelere maruz kaldı. Takip eden yıllarda 11 Eylül'le bağlantılı kanserler ve diğer hastalıklar nedeniyle binlerce kişi daha yaşamını yitirdi; belgeler bu sürecin şehir yönetiminde nasıl karşılandığına dair yeni veriler sunuyor.
NEW YORK BELEDİYESİ, 11 EYLÜL SALDIRILARINA İLİŞKİN 170 BİNDEN FAZLA BELGE YAYINLADI
