Moriwaki Değirmendere açıklarında dalış yaptı:
Kocaeli'nin Gölcük ilçesi Değirmendere sahilinde, 17 Ağustos 1999 Marmara depreminin yarattığı tahribatın izleri, aradan geçen 27 yıla rağmen deniz tabanında korunuyor. Japon yüksek mimar ve inşaat yüksek mühendisi Yoshinori Moriwaki, depremin yıl dönümünde Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) ekipleriyle birlikte bölgeye dalarak su altındaki kalıntıları yerinde inceledi. Moriwaki, yapıları su altında gözlemleyerek deprem ve yapı güvenliği konusunda değerlendirmelerde bulundu; incelemeler 15 ila 30 metre derinlik arasında gerçekleşti.
su altındaki kalıntılar ve ilk izlenimler:
Moriwaki, bölgenin deprem sırasında denize çöktüğünü yıllar sonra öğrendiğini belirtti. Öğrendiği bilgilere göre alana 2 kilometrelik bir dolgu yapıldığını, burada 36 adet dükkân ve bir lunaparkın bulunduğunu aktardı. Moriwaki'nin ifadesiyle 'Kazık sistemi doğru düzgün yapılmadığı için deprem sırasında bu alan kayarak denize çökmüş.' Su altında üç katlı binalardan iki katı çökmüş, bir katı ayakta kalan yapılar ve çökmüş bloklar açıkça görülebiliyor; bu görüntüler Moriwaki'yi derinden etkiledi. Ayrıca her yıl 17 Ağustos anma etkinlikleri kapsamında Murat hoca ile birlikte dalış yaptığını ve bu yıl da anma dalışını gerçekleştirdiğini söyledi.
yapı güvenliği, uyarılar ve öneriler:
Moriwaki, gözlemlerinin ardından aynı hataların tekrarlanmaması için ders çıkarmanın önemine vurgu yaptı: 'Aynı hataları yapmamak için ders çıkarmamız gerekiyor.' Türkiye'de 1999'dan 2023 depremlerine kadar istenilen seviyeye ulaşılamadığını, ancak 2023 depremlerinden sonra bir uyanış başladığını ve çalışmaların hızlandığını belirtti; bu süreçte insanların kentsel dönüşümün hızlandırılmasının gerekliliğini fark ettiğini söyledi ve 'jeton düştü' ifadesini kullandı. Moriwaki ayrıca Türkiye'deki yapı stokunun yaklaşık yüzde 50'sinin izinsiz veya ruhsatsız olduğunu vurguladı ve dönüşümün hızla tamamlanması gerektiğini ifade etti.
Moriwaki, vatandaşların dikkat etmesi gereken üç temel noktayı şöyle sıraladı: birincisi zemin durumu; zemin yumuşaksa uygun kazık ve temel sistemlerinin uygulanması gerektiği, zemin sağlamsa sarsıntının daha az hissedildiği örneklerle açıklandı. İkincisi ruhsat ve iskân; ruhsatlı yapıların projeye ve yönetmeliğe uygun yapıldığının altı çizildi. Üçüncüsü bina yaşı; 2000 sonrası yapılan yapıların yeni deprem yönetmeliğine göre inşa edildiği, zemin etütleri ve gerekiyorsa iyileştirme zorunluluğu getirildiği için daha güvenli olma eğiliminde olduğu belirtildi. Eski binalarda ise 'yaşam üçgeni' oluşturmanın (örneğin yatak odasında yatağın yanında, salonda koltuğun yanında) hayatta kalma şansını artıracağı tavsiye edildi.
Deprem anında kullanılacak malzemelerin kolay erişilebilir bir yerde tutulmasının önemine dikkat çeken Moriwaki, su, düdük, küçük enerji veren şekerleme veya çikolata, tuz gibi malzemelerin küçük bir poşette bulundurulması gerektiğini söyledi. Deprem çantasının evin en dip köşesine koyulmaması, Japonya örneğinde olduğu gibi çıkış kapısının hemen yanına asılmasının ve ev eşyalarının duvara sabitlenmesinin hayati olduğunu belirtti. Ayrıca halkın nasıl korunacağını öğrenmesinin kaçmaktan daha önemli olduğunu vurguladı; bu bilinç için ilkokuldan üniversiteye, meslek odalarına kadar geniş katılımlı eğitimler verdiğini, yılda 100-130 kez seminer düzenlediğini söyledi.
Yoshinori Moriwaki'nin Değirmendere'deki sualtı incelemesi, 17 Ağustos felaketinin fiziksel izlerinin yanı sıra yapı güvenliği ve toplum bilincine dair halen çözülmesi gereken sorunlara dikkat çekti. Moriwaki'nin gözlemleri, hem geçmişten alınacak derslerin hem de hızlı ve kapsayıcı önlemlerin gerekliliğini yeniden ortaya koydu.
17 AĞUSTOS 1999 MARMARA DEPREMİ'NDE DEĞİRMENDERE'DE DENİZE ÇÖKEN YAPILARIN İZLERİ, ARADAN GEÇEN 27 YILA RAĞMEN SU ALTINDA DURUYOR. JAPON YÜKSEK MİMAR VE İNŞAAT YÜKSEK MÜHENDİSİ YOSHİNORİ MORİWAKİ, DEPREMİN YIL DÖNÜMÜ DOLAYISIYLA DEĞİRMENDERE SUALTI TOPLULUĞU (DESSAT) EKİPLERİYLE BÖLGEYE DALARAK KALINTILARI İNCELEDİ.
