Gökçeada Tuz Gölü'nde Türkiye’nin en büyük ada martısı kolonisinin varlığı belirlendi
ÇOMÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Herdem Aslan ve ekibi, 2023 yılı çalışmalarında Gökçeada Tuz Gölü çevresinde Türkiye'nin en büyük ada martısı kolonisinin bulunduğunu tespit ettiklerini açıkladı. Proje, adalılarla çevre koruma bilincini artırmak amacıyla gerçekleştirildi ve saha gözlemleriyle desteklendi.
Çalışmanın kapsamı ve saha çalışmaları
Aslan, 2016 yılında yapılan ilk biyolojik envanter çalışmasında ada martısının bölgede varlığının görüldüğünü, 2023 projelerinin ise bu türün üreme verilerini yerel katılımla belgelemeyi amaçladığını belirtti. Proje, Turquoise Coast Environment Fund tarafından desteklenen bir sivil toplum kuruluşu girişimi olarak yürütüldü ve halkı hedef alan farkındalık etkinliklerini içerdi.
Proje kapsamında, Su Ekosistemlerini Koruma Derneği üyelerinden ve yurttaş bilimi örneklerinden biri olan kuş gözlemcisi Murat Uyman ile adaya beş farklı zaman diliminde geziler düzenlendi. Bu gezilerde ada martılarının çiftleşme davranışları, kuluçka dönemi ve yavru takibi fotoğraflanıp sayım yapıldı.
Bulgular: Popülasyon ve koruma durumu
Araştırma sonunda, Gökçeada Tuz Gölü'nde en az 38-44 birey ada martısının ürüdüğü kaydedildi. Bu veriler, alanın biyoçeşitlği açısından önemini pekiştirirken türün dünya çapındaki durumuna da dikkat çekti. Ada martısı, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği nin 2020 değerlendirmesinde hassas kategorisinde sınıflandırılmıştır.
Kuş gözlemcisi Murat Uyman ayrıca Türkiye de kayıtlı 17 martı türü bulunduğunu, ada martısının ise en nadir ve zarif türlerden biri olduğunu vurguladı. Ülke genelinde 2013-2019 döneminde tahmini üreyen çift sayısının 70-150 arasında olduğu, türün Türkiye de 7 noktada ürediğinin tespit edildiği ancak bu noktaların çoğundan güncel üreme verisi gelmediği ifade edildi.
Tehditler ve korunma ihtiyacı
Çalışmada dikkat çekilen temel tehditle arasında habitat kaybı, aşırı otlatma, insan baskısı ve adada üreyen daha rekabetçi bir tür olan gümüş martının baskısı yer alıyor. Araştırmacılar, Gökçeada Tuz Gölü sınırları içinde bulunmasına rağmen ada martısının üreme alanlarının mutlak koruma statüsünde olmadığını ve bunun popülasyonun büyümesini engellediğini belirtti.
Prof. Dr. Herdem Aslan, Gökçeada nın turistik tanıtımında genellikle flamingoların ön plana çıktığını ancak bu çalışmanın ada martısının adadaki önemine ışık tuttuğunu söyleyerek bulgulara dikkat çekilmesi gerektiğini vurguladı.
Sonuç olarak, Gökçeada Tuz Gölü’nde belgelenen ada martısı kolonisinin varlığı, türün Türkiye deki korunması ve bölgesel yönetim planlarının gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK ADASI GÖKÇEADA'DA EN BÜYÜK ADA MARTISI KOLONİSİ BULUNUYOR
