COP31 Antalya'da sona erdi: örtü kararında uzlaşı sağlanamadı

Antalya'daki COP31, 9-22 Kasım'da sürüp tarihin en uzun BM iklim zirvesi oldu; örtü kararında uzlaşı sağlanamadı, Murat Kurum eleştiri yaptı.

Yayın Tarihi: 22.11.2026 21:18
Güncelleme Tarihi: 22.11.2026 21:18

COP31 Antalya'da sona erdi: örtü kararında uzlaşı sağlanamadı

COP31 tarih kayıtlarına tarihin en uzun BM iklim zirvesi olarak geçti

Antalya'da 9 Kasım'da başlayan ve müzakerelerin uzamasıyla 22 Kasım'a dek süren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 14'üncü gününde sona erdi. Türkiye Başkanlığı ile Avustralya'nın müzakereler başkanlığında yürütülen toplantılarda, bazı gündem maddelerinde uzlaşı sağlanamaması sonucu kapanışta örtü kararında anlaşma sağlanamadı.

EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu'nda düzenlenen kapanış genel kurulunda, adil geçiş, küresel uyum hedefi ve iklim finansmanı çalışma programları gibi alanlarda çeşitli kararlar alınırken, fosil yakıtlardan uzaklaşma ve emisyon azaltımı başlıklarını içeren örtü kararı kabul edilmedi.

Kapanışta Murat Kurum'un değerlendirmesi:

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kapanış oturumunda iki haftayı aşkın süren müzakerelere ilişkin eleştirilerini paylaştı. Kurum, "Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi" diyerek, tarafların ortak geleceğe ilişkin daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklediklerini ifade etti.

Kurum, iklim kaynaklı afetlere dikkat çekerek İspanya ve Fransa'daki sıcak hava dalgaları ve orman yangınları, Nepal'deki buzul kaynaklı sel ve İstanbul'daki şiddetli yağışlardan söz etti ve "Bu afetler bize gösteriyor ki burada birlikte aldığımız kararları zamanında uygulamak, insanlara karşı sorumluluğumuzdur" dedi.

Uzlaşı arayışları ve divan çalışmaları:

Türkiye Başkanlığı, Avustralya Müzakereler Başkanlığı ve BM İklim Değişikliği Sekretaryası arasında yürütülen eşgüdümlü çalışmalarda taraflarla düzenli istişareler yapılırken, son günlerdeki görüş ayrılıklarını gidermek amacıyla divan toplantıları gerçekleştirildi. Kurum, heyetlere sunulabilecek adımlar ve destek olanakları hakkında doğrudan temaslarda bulunulduğunu belirterek, "Diyalog, uzlaşı ve aksiyon derken kastettiğimiz çalışma buydu" diye konuştu.

Alınan taahhütler, uygulama adımları ve eleştiriler

Konferans boyunca oluşturulan eylem gündemi 10 öncelik etrafında şekillendirildi. Bu kapsamda dikkat çeken sonuçlardan biri "35’e 35 küresel elektrifikasyon" taahhüdü oldu. Bakan Kurum'un aktardığına göre, dünya enerji tüketiminin yarısından fazlasını temsil eden yaklaşık 80 ülke elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar %35'e çıkarma hedefini destekledi.

Kurum, elektrifikasyon taahhüdünün uygulamaya dönüştüğünü vurgulayarak Antalya'da 150'den fazla ülke ve Avrupa Birliği ile 37 şehir ve 260'tan fazla şirketin somut çalışmalarını gündeme taşıdığını söyledi. Uluslararası Enerji Ajansı analizlerine atıfla bu hedefin 2035'te yıllık 8 milyar ton emisyon azaltımı ve 400 milyar dolar enerji ithalatı tasarrufu potansiyeli taşıdığı ifade edildi.

Ayrıca Sıfır Atık gündemi çerçevesinde, Emine Erdoğan öncülüğünde Türkiye'nin taşıdığı inisiyatifle 2035'e kadar belediye katı atık artış hızının yarı yarıya indirilmesi ve üretimde döngüsel malzeme kullanımının en az %15'e çıkarılması hedefleri vurgulandı. Antalya'da Mavi COP anlayışıyla deniz ve okyanusların korunmasına yönelik adımlar ile Rio Sinerjileri kapsamında biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle mücadele arasındaki iş birlikleri ele alındı.

İklim Uygulama Köprüsü ve pilot ülkeler:

Kurum, iklim planlarının yatırıma dönüşmesini hızlandırmak üzere geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü girişiminden bahsetti. İlk pilot ülkeler olarak Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan'ın belirlendiğini ve bu ülkelerle proje hazırlığı, teknik destek ve uygun finansman arayışlarının birlikte yürütüleceğini açıkladı.

Tepkiler, itirazlar ve gelecek adımlar

Kapanış genel kurulunda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize gibi taraflar örtü kararındaki eksiklikleri gerekçe göstererek metne itiraz etti. Bazı delegeler ise metnin eksikliklerine rağmen kabul edilmesini destekledi. Örtü kararında uzlaşı sağlanamaması nedeniyle bazı hedefler resmî karara dönüşmedi; emisyon azaltımı çalışma programı ve Küresel Çevre Fonu (GEF) yönlendirmelerinde de anlaşmazlıklar kaldı.

Afrika Grubu adına söz alan Gana temsilcisi, uyum finansmanı ve emisyon azaltımı beklentilerinin karşılanmadığını belirtirken, Kenya temsilcisi gelişmekte olan ülkelerin finansman taleplerinin yeterince karşılanmadığını söyledi: "Afrika buraya finansman için geldi. Ancak finansman konusunda kapılar tamamen kapandı".

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, örtü kararında uzlaşı sağlanamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek müzakerelerin modernize edilmesi gerektiğine işaret etti. Stiell, COP31'de adil geçiş gibi önemli kararların kabul edildiğini ve eylem gündeminde tarım, şehir dayanıklılığı ve elektrifikasyon alanlarında ilerleme kaydedildiğini değerlendirdi.

COP31 Müzakereler Başkan Yardımcısı ve Avustralya Başmüzakerecisi Dr. Sally Box da tarafların son saate kadar uzlaşı için çalıştığını ancak nihai olarak tutumların uzlaştırılamadığını belirterek bunun "derin bir hayal kırıklığı" olduğunu vurguladı ve Türkiye ile Avustralya'nın eşgüdümlü çalışmasını takdir etti.

Konferansın kapanışı ve teşekkür kararları:

Kapanış oturumunda Etiyopya temsilcisinin önerisiyle Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Avustralya Hükümeti ve Antalya halkına teşekkür edilmesi öngören karar taslakları, COP, CMP ve CMA tarafından ayrı ayrı ve itiraz olmaksızın kabul edildi.

Oturum sırasında yaşanan bir tartışma kapsamında Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle ilgili Kurum'un açıklaması ve özrü, Gana tarafınca kabul edildi. Kurum kapanışta, "Hangi delege randevu isterse verdik, görüştük. Uzlaşı için zemin oluşturmaya gayret gösterdik" ifadelerini kullandı ve toplantının resmi kapanış tokmağını vurduğunu belirterek çalışmaların süreceğini vurguladı.

Gelecek dönem COP32'nin Etiyopya'da düzenleneceği ilan edilirken, Etiyopya temsilcisi Antalya'daki çalışmaların somut sonuçlara dönüşmesi gerektiğini belirterek COP32'nin "Umut COP'u" olmasını amaçladıklarını aktardı.

Konferansın örtü kararında uzlaşı sağlanamaması, iklim finansmanı ve fosil yakıtlardan uzaklaşma hedeflerinin yeterliliği konusundaki tartışmaları ve alınan uygulamaya dönük taahhütleri birlikte gündemde tutuyor. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı ise Antalya'da başlatılan girişimlerin takipçisi olacağını duyurdu.

ÖRTÜ KARARINDA UZLAŞI SAĞLANAMAYAN KONFERANSIN KAPANIŞINDA KONUŞAN COP31 BAŞKANI, ÇEVRE...

ÖRTÜ KARARINDA UZLAŞI SAĞLANAMAYAN KONFERANSIN KAPANIŞINDA KONUŞAN COP31 BAŞKANI, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, "MAALESEF BAZI ÜLKELERİMİZ BU TARİHİ SORUMLULUĞUN GEREKTİRDİĞİ GAYRETİ VE ESNEKLİĞİ GÖSTEREMEDİ. DÜNYA BEKLEMİYOR. AFETLER BEKLEMİYOR. GELECEK KUŞAKLAR BEKLEMİYOR" DEDİ.

Yazar
EDİTÖR

Ayşe Yıldız

Ben Ayşe Yıldız, 29 yaşındayım. aksiyon.com.tr'nin başkent muhabiriyim. Tahmin edeceğiniz gibi Ankara'da yaşıyorum. Bürokrasi ve diplomasi trafiğini takip ediyorum. Bağlantılarım güçlüdür, resmi dili iyi bilirim ve kulis bilgilerini ilk ben alırım.