göçü çözmek: yılan balıklarının asırlık üreme sırrı bilimsel modele taşınıyor
ADÜ Teknokent bünyesindeki Karya Farma HBX Ar-Ge Academy, yüzyıllardır çözülemezliğiyle dikkat çeken yılan balıklarının üreme ve göç döngüsünü hücresel düzeyde incelemeye başladı. Kurumun çalışması, bu türün doğal ortamda çiftleşmesinin görüntülenememesi ve bireylerin yeniden bağlandığı üreme noktası olarak tanımlanan Sargasso Denizi ile ilişkili göç davranışının biyolojik temellerine odaklanıyor.
araştırmanın odağı:
Proje, yılan balıklarının Bafa Gölü'nden başlayıp yeniden Sargasso Denizi'ne ulaşan yaklaşık 7 bin kilometrelik göçü sırasında ortaya çıkan sıcaklık, tuzluluk ve çevresel stres değişikliklerine karşı sergilediği hücresel dayanıklılık ve uyum mekanizmalarını bilimsel bir model olarak ele alıyor. Ekip daha önce yılan balıklarının biyolojik savunma sistemine dair kanserle mücadeleye yönelik çalışmalar yürütmüş; şimdi ise göç sırasında aktive olan hücresel yollar ve adaptasyon stratejilerini sistematik olarak araştırmayı hedefliyor.
Çalışma kapsamında Ege’nin endemik bitkileri ve akademyenin portföyünde yer alan 18 spesifik stratejik patentten oluşan Ar-Ge kaynakları modelleme ve deneysel analizlerde kullanılacak. Bu yaklaşım, türün dayanıklılık mekanizmalarını hem moleküler düzeyde anlamayı hem de bu bilgiyi uygulamaya dönüştürmeyi amaçlıyor.
tarihsel bağlam ve bilimsel belirsizlikler:
Yılan balıklarının üreme gizemi uzun süreli gözlemlerle de tam olarak çözülemedi. Tarihsel araştırmalarda Aristoteles ve Sigmund Freud'a kadar uzanan merak, Danimarkalı bilim insanı Johannes Schmidt'in yaklaşık 18 yıl süren çalışmasında en genç larvaların Sargasso Denizi'nde bulunduğunun ortaya çıkmasıyla daha da pekişti. Buna rağmen çiftleşmenin nerede, hangi derinlikte ve nasıl gerçekleştiği konusunda belirsizlikler sürüyor.
Karya Farma HBX Academy Kurucusu Hakan Başlık çalışmaların amacını, yılan balığının üreme yolculuğunun doğanın hâlâ tam olarak çözemediği en ilginç olaylardan biri olduğunu vurgulayarak özetliyor. Başlık ayrıca göç sırasında canlıların çevresel değişimlere uyum yeteneğinin, biyolojik dayanıklılık araştırmaları için değerli bir model sunduğunu belirtiyor.
Akademyenin yaklaşımı yalnızca temel biyolojik sorulara yanıt aramakla kalmıyor; aynı zamanda elde edilecek bilimsel bilginin genç araştırmacılara aktarılması ve ileriye dönük uygulamalı Ar-Ge çalışmalarına zemin hazırlanması hedefleniyor. Bu modelleme çalışmasının, yılan balıkları özelinde çözülmemiş sorulara yeni bakış açıları kazandırması bekleniyor.
ADÜ TEKNOKENT’TE ÇALIŞMALARINI SÜRDÜREN KARYA FARMA HBX AR-GE ACADEMY, ASIRLARDIR ÜREME VE GÖÇ SIRRI ÇÖZÜLEMEYEN YILAN BALIKLARININ BİYOLOJİK DAYANIKLILIĞINI ARAŞTIRMA KONUSU YAPTI.
