Gercüş'ün kumunda leblebi geleneği
Batman'ın Gercüş ilçesinde nesiller boyunca süren bir uygulama, basit bir kuruyemişi farklılaştırıyor. İlçe halkı tarafından hazırlanan kumda leblebi, hazırlık sürecindeki emek ve kumun verdiği kendine has aroma ile dikkat çekiyor.
hazırlık ve pişirme süreci:
İş, odun ateşinde ısıtılan büyük kazanlarda nohutların yumuşatılmasıyla başlıyor. Nohutlar kıvamına gelene kadar kaynatılıyor ve ardından iyice kızdırılmış kalın bir sacın üzerindeki özel kuma aktarılıyor. Burada esas fark ortaya çıkıyor: haşlanmış nohutlar kızgın kuma bırakılıyor ve yaklaşık 10 dakika boyunca sürekli karıştırılarak kavruluyor.
Bu işlem sırasında amaç, nohutların yanmadan eşit şekilde kuruyup dış kabuklarını gevşetmek. Altın sarısı bir renge ulaşan nohutlar, kumdan ayrılması için elekten geçiriliyor. Elekten ayrılan kum bir kenara alınırken leblebiler çuvallara doldurularak ovma işlemiyle kabuklarından ayrılıyor.
Son aşamada tekrar elenip temizlenen leblebiler, tüketime hazır hale geliyor. Tüm bu aşamalar, ekipman ve zaman açısından emek yoğun olup leblebinin kıvamı ve aroması üzerinde belirleyici rol oynuyor.
kadınların emeği ve lezzetin sırrı:
Gercüş'te bu geleneği sürdürenlerin başında bölge kadınları geliyor. Yapılışı hakkında bilgi veren Avniye Turan, leblebinin sırrını sabır ve kumda pişirmede gördüklerini anlatıyor. Turan, nohutların önce yumuşayana kadar kaynatıldığını, ardından kumun sac üzerinde iyice kızdırıldığını ve ardından nohutların kumda sürekli karıştırılarak kavrulduğunu ifade ediyor.
Avniye Turan aynı zamanda kumda pişirmenin leblebide özel bir aroma oluşturduğunu vurguluyor ve işlemin tüm aşamalarının el işçiliğiyle yürütüldüğünü belirtiyor. Bu yüzden ürün, seri üretim yerine el emeğiyle hazırlanmış bir lezzet olarak öne çıkıyor.
Doğallığı ve geleneksel pişirme yöntemi sayesinde kumda leblebi, bölge halkının sofralarında yerini koruyor. Bu lezzet, hem yerel kimliği yaşatıyor hem de kadınların aktardığı bir zanaat olarak nesilden nesile aktarılıyor.
Gercüş'ün kumda leblebi geleneği, bir atölye işinden çok toplumsal bir uygulamayı ifade ediyor; her aşaması özen isteyen, lokalde kök salmış bir üretim biçimi olarak varlığını sürdürüyor.
BATMAN'IN GERCÜŞ İLÇESİNDE, GELENEKSEL YÖNTEMLERLE VE BÜYÜK BİR EMEKLE HAZIRLANAN "KUMDA LEBLEBİ", EŞSİZ LEZZETİ VE YAPIMINDAKİ ZAHMETLE DİKKAT ÇEKİYOR.
