Memişağa sokağının zamana meydan okuyan atölyesi:
Erzurum Yakutiye ilçesindeki Memişağa Sokak, esnaf arasında bilinen adıyla "80’ler Sokağı", geçmişin teknolojisini yaşatan atölyelere ev sahipliği yapıyor. Bu atölyelerin en göze çarpanı ise 74 yaşındaki elektronik tamircisi Necip Aksakal. Yarım asrı aşkın süredir aynı dükkânda çalışan Aksakal, radyo, pikap, plakçalar, gramofon ve makara teypler gibi eski teknoloji cihazları onarıp sahiplerinin anılarını koruyor.
Dükkândaki en yeni cihazın bile yaklaşık 40 yıllık olduğunu söyleyen usta, 50–60 yıllık cihazların titizlikle restore edildiğini belirtiyor. Doğu Anadolu Bölgesi’nde bu alanda çalışan sayılı ustalardan biri olan Aksakal, teknolojinin hızla değişmesine rağmen eskimeyen sesleri bugüne taşımağe devam ediyor.
mesleğe başlangıç ve ustalık süreci:
Aksakal mesleğe 1962 yılında babasının yönlendirmesiyle başladı. 1962'de usta yanında çırak olarak işe giren Necip Bey, 1972 yılına kadar burada çalıştıktan sonra 20 aylık askerlik görevini yerine getirdi. 1974 yılında kendi dükkanını açan usta, o günden bu yana aralıksız tamir yapıyor. Aksakal, çıraklık ve ustalık sürecinin önemini vurgulayarak bu işin iki ayda öğrenilemeyeceğini, en az üç yıl çalışılması gerektiğini vurguluyor.
Usta, kalifiye eleman eksikliğine dikkat çekiyor: bugün birçok meslek dalında nitelikli ustaların azaldığını, marangoztan tesisatçıya pek çok alanda bu sıkıntının yaşandığını söylüyor. Okulların tatil dönemlerinde gelen kısa süreli uygulamaların asıl öğrenmeyi sağlamadığını belirtiyor.
parça üretimi ve onarım yaklaşımı:
Aksakal, piyasada bulunmayan parçaları el becerisiyle üretmesiyle de tanınıyor. En ilginç tamir öykülerinden birinde, kol mekanizması, kristali ve motoru kırılmış bir plakçalara rastladığını, orijinal parçaların bulunmaması nedeniyle bunları kendisinin ürettiğini anlatıyor. Bu üretim sürecine boyama ve cila aşamalarını da ekleyerek cihazı estetik ve işlevsel olarak eski haline getiriyor.
Onarım sürecini bir doktorun muayenesine benzeten usta, önce cihazın şikâyetini dinleyip sonra teşhis koyduklarını söylüyor. Elektrik gelmiyorsa besleme kısmı, adaptör ve güç kaynağı kontrol ediliyor; ölçü aletleriyle voltaj değerleri inceleniyor. Ses yoksa ses katı, görüntü yoksa görüntü bölümüne odaklanarak cihazı bölüm bölüm test edip arızayı tespit ediyorlar.
Bu titiz çalışma yöntemi sayesinde pek çok sistematik arıza onarılarak cihazlar yeniden çalışır hale getiriliyor. Ustanın elinden çıkan işleri alan müşteriler, hem hatıralarını korumuş oluyor hem de mekanlarında nostaljik bir atmosfer yaratıyor.
gelecek kaygısı ve nostalji talebi:
Aksakal’ın en büyük dileği bu mesleğin gelecek nesillere aktarılması. Kendi kuşağından birçok ustanın mesleği bıraktığını veya vefat ettiğini belirten Necip Bey, yeni nesilin bu cihazları tanımaması nedeniyle tamire ilgi duymadığını ifade ediyor. Buna karşın son yıllarda nostaljiye yönelik talebin arttığına dikkat çekiyor.
İnsanların evlerinde veya iş yerlerinde dekoratif amaçla radyolar, makara teypler ve plakçaları kullanmaya başlaması, bu cihazlara olan ilgiyi canlandırdı. Google üzerinden ulaşıp cihaz gönderen müşteriler olduğunu söyleyen Aksakal, Samsun’dan başlayıp Karadeniz’in çeşitli illerinden, Doğu Anadolu’dan hatta Adana’dan bile onarım için cihaz geldiğini belirtiyor. Son 7–8 yıldır bu ilginin daha da arttığını vurguluyor.
Necip Aksakal için onarım yalnızca teknik bir uğraş değil; geçmişle bugün arasında kurduğu bir bağ, hatıraları korumanın ve unutulan bir zanaatı yaşatmanın yolu. Ancak ustanın da belirttiği gibi, bu bağı sürdürecek yeni nesil eller yetişmezse 'geçmişin sesi' çoğu cihazla birlikte susma riskiyle karşı karşıya kalacak.
ERZURUM'DA YARIM ASRI AŞKIN SÜREDİR ELEKTRONİK TAMİRCİLİĞİ YAPAN 74 YAŞINDAKİ NECİP AKSAKAL, GELİŞEN TEKNOLOJİYE RAĞMEN RADYO, PİKAP, PLAKÇALAR, GRAMOFON VE MAKARA TEYPLERİ YENİDEN ÇALIŞIR HALE GETİREREK GEÇMİŞİN SESİNİ BUGÜNE TAŞIYOR
