Gazze'de din adamları ve ibadethanelere yönelik saldırılar
Yazan: NUR EBU IYŞE
Resmi veriler ve hasar raporu
Gazze Hükümeti Basın Ofisi Müdürü İsmail es-Sevabite tarafından paylaşılan verilere göre, İsrail'in 8 Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'nde yürüttüğü operasyonlarda dini liderler ve ibadethaneler ağır darbe aldı. Basın ofisinin aktardığı sayılara göre 233 imam, vaiz ve dini lider ile 20 Hristiyan dini görevlisi yaşamını yitirdi.
Sevabite'nin verdiği bilgilere göre ayrıca 835'ten fazla cami tamamen, 180'den fazlası kısmen yıkıldı; bölgedeki 3 ana kilise ise birden fazla kez hedef alındı.
Saldırıların hedefi ve iddia edilen amaçlar
Sevabite, bu saldırıların Filistin toplumunun "ahlaki ve dini otoritesini" çökertmeyi, toplumsal ruhu boşaltmayı ve nüfuzlu figürleri sahadan uzaklaştırarak kendi anlatısını dayatmayı amaçlayan sistematik bir plan çerçevesinde gerçekleştiğini belirtiyor. Buna bağlı olarak Sevabite, uygulamaların uluslararası insancıl hukuk kapsamındaki korumaları ihlal ettiğini ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne göre savaş suçu niteliği taşıdığını ifade etti.
Öne çıkan din adamları
Şeyh Yusuf Selame
Mescid-i Aksa vaizi olan Şeyh Selame, öğretmenlik ve imamlık geçmişinin yanı sıra Gazze'de Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığında idari görevlerde bulundu. 1997–2007 yıllarında Mescid-i Aksa'da vaizlik yaptı ve Kudüs Yüksek İslam Konseyi Başkan Yardımcılığı görevini yürüttü. 31 Aralık 2023'te Megazi Mülteci Kampı'ndaki evine düzenlenen İsrail hava saldırısında yaşamını yitirdi.
Şeyh Vail ez-Zerd
Gazze'deki Büyük Ömer Camii ve El-Mahatta Camisinde vaizlik yapan Şeyh Zerd, hadis alanında yüksek lisans ve Ayn Şems Üniversitesi'nde doktora yaptı. Kudüs Açık Üniversitesi ve Gazze İslam Üniversitesi'nde de öğretim üyeliği yaptı. 13 Ekim 2023'te evine düzenlenen saldırıda ağır yaralandı ve iki gün sonra yaşamını yitirdi.
Şeyh Velid Uveyda
Uluslararası Müslüman Alimler Birliği'nin Filistin şubesi üyesi ve Kur'an-ı Kerim Ezberleme Merkezi Genel Müdürü olan Şeyh Uveyda, hadis ilimleri alanında doktora yapmış ve yeni nesillerin İslami değerlere yönlendirilmesinde etkin bir isimdi. 12 Kasım 2024'te Gazze kentinin güneyindeki Sabra semtinde bulunan evi İsrail hava saldırısıyla hedef alındı ve Avida saldırıda hayatını kaybetti.
Şeyh Nail Mısran
İnşaat mühendisliği eğitiminin ardından fıkıh usulü üzerine doktorasını tamamlayan Şeyh Mısran, Filistinlilere sabırlı ve kararlı olmaları çağrısında bulunan vaazlarıyla tanınıyordu. 30 Mayıs'ta Gazze Şeridi'nin güneyinde, Han Yunus'ta kaldığı çadırına düzenlenen hava saldırısında ailesiyle birlikte öldürüldü.
Hristiyan din adamları ve kiliselere yönelik saldırılar
Gazze'de evleri yıkılan Hristiyan sivillerin sığındığı kiliselere yönelik saldırılar da raporlarda yer alıyor. Sevabite, saldırılarda kiliselerin büyük bölümlerinin tahrip olduğunu, tarihi yapıların ve hizmet tesislerinin ciddi oranda zarar gördüğünü belirtiyor. İlgili dönemde kiliselere yönelik doğrudan ve dolaylı saldırılarda aralarında kadın, çocuk ve yaşlıların da bulunduğu 20'den fazla Hristiyan sivil hayatını kaybetti.
İsrail'in hedef aldığı kiliseler arasında Rum Ortodoks Aziz Porfirios Kilisesi, Latin/Katolik Kutsal Aile Kilisesi ve Evanjelik Baptist Kilisesi bulunuyor.
Seçilmiş saldırı vakaları
17 Temmuz 2025'te
Gazze kentinin doğusundaki Kutsal Aile Kilisesi bombalandı; saldırıda iki Hristiyan ve üç sivil öldü, dokuz kişi yaralandı. Kudüs'teki Latin Patrikhanesi, söz konusu saldırıda Kutsal Aile Kilisesi'nin papazı Gabriel Eduardo Romanelli'nin de yaralandığını açıkladı. Sığınmış yaklaşık 500 Hristiyan bu kilisede bulunuyordu ve Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, kilisede büyük hasar oluştuğunu bildirdi.
19 Ekim 2023 ve 17 Ekim 2023 tarihlerinde kayıt altına alınan operasyonlarda da Aziz Porfirios Kilisesi ve çevresi hedef alındı; 19 Ekim saldırısında 18'i Hristiyan olmak üzere 20 kişi hayatını kaybetti.
Genel kayıplar ve insanî durum
Gazze Hükümeti verilerine göre, İsrail'in 8 Ekim 2023'ten bu yana sürdürdüğü operasyonlarda en az 67 bin 139 kişi hayatını kaybetti, 169 bin 583 kişi yaralandı. Hayatını kaybedenlerin çoğunluğunu çocuklar ve kadınlar oluşturuyor. Ayrıca açlık krizinde şu ana kadar 154'ü çocuk olmak üzere 460 Filistinli yaşamını yitirdiği bildirildi.
Gazze yetkilileri, din adamlarına ve ibadethanelere yönelik saldırıların hem toplumsal hem de kültürel düzeyde derin etkiler bıraktığını, dini ve ulusal söylemin zayıflatılmasının amaçlandığını savunuyor.
