Fotoğraf arşivleri yeniden sınanıyor: dijitalleşme, güven ve görünürlük

BEVFAM ve Studio Polat Foundation'ın 20 Kasım'daki sempozyumu, dijitalleşme, yapay zekâyla üretilen görseller ve arşiv güvenilirliğini tartışacak.

Yayın Tarihi: 17.11.2026 13:29
Güncelleme Tarihi: 17.11.2026 13:29

Fotoğraf arşivleri yeniden sınanıyor: dijitalleşme, güven ve görünürlük

Arşivi yeniden düşünmek sempozyumu neyi gündeme taşıyor?

BEVFAM (Bülent Eczacıbaşı Vakfı Fotoğraf Araştırma Merkezi) ve Studio Polat Foundation iş birliğiyle düzenlenen "Arşivi Yeniden Düşünmek" sempozyumu, fotoğraf arşivlerinin bugün karşı karşıya olduğu temel sorunları masaya yatırıyor. 20 Kasım tarihinde, 13.00-17.00 saatleri arasında İstanbul Modern Oditoryum’da gerçekleştirilecek etkinlik, Mondriaan Fund ve Hollanda Konsolosluğu destekleriyle Türkiye ve Hollanda’dan uzmanları bir araya getiriyor.

Etkinlik, dijital ortama aktarılan fotoğrafların tek başına geçmişi korumaya yetip yetmediği, dijitalleşme sürecinde kaybolan bağlam bilgisinin ne ölçüde telafi edilebileceği ve yapay zekâyla üretilen tarihî görsellerin arşiv güvenini nasıl etkilediği gibi sorulara odaklanıyor.

Dijitalleşme, bağlam kaybı ve yapay zekâ:

İlk oturum BEVFAM Koordinatörü Demet Yıldız Dinçer moderatörlüğünde gerçekleşecek ve "Kadrajın Dışında: Arşivlerin Gücü" başlığını taşıyacak. Oturumda konuşmacılar arasında Prof. Dr. Charles Jeurgens, Claartje van Dijk ve Annejet Brandsma yer alıyor. Jeurgens, yapay zekâ ile üretilmiş tarihî görünümdeki fotoğrafların yarattığı güven sorunlarını, gerçek görsellerin dijital arşivlerdeki bağlamı ve arşive giriş süreçleri bağlamında ele alacak.

FOAM’dan Claartje van Dijk, New York’taki International Center of Photography (ICP) dahil olmak üzere dört farklı arşivle yaptığı görüşmelerin bulgularını aktaracak ve dijitalleştirme hızının görüntülere anlam kazandıran notlar, tanıklıklar ve bağlam bilgisini nasıl geride bırakabildiğine dikkat çekecek. Van Dijk, ziyaretçi, topluluk ve araştırmacı katkılarıyla sürekli evrilen arşiv modellerini tartışmaya açacak.

Annejet Brandsma ise Hollanda’nın İkinci Dünya Savaşı fotoğraf arşivlerinde yürüttüğü sekiz yıllık araştırmaya dayanarak, negatifler, fotoğraf arkası notları ve albüm bütünlüğünün kaybının fotoğrafların tarihî belge değerine etkilerini ve dijitalleşme sırasında ortaya çıkan bilgi kopukluklarına yönelik olası çözüm yollarını değerlendirecek.

Görünürlük, kimlik ve toplumsal hafıza:

İkinci oturum BEVFAM Proje Danışmanı Orhan Cem Çetin moderatörlüğünde yapılacak. "Hafıza: Arşivin Yokluğunda. Fotoğraf, Kimlik ve Görünürlük Üzerine" başlıklı oturumda Kim Knoppers ve Ahmet Polat arşivlerde kimlerin görünür kılındığını, hangi kimliklerin dışarda bırakıldığını ve sanatçıların ya da toplulukların kendi arşivlerini oluşturmasının ortak belleği nasıl yeniden biçimlendirdiğini tartışacak.

Oturum, arşivlerin yalnızca saklama mekanizmaları değil; aynı zamanda kimlik üretimi ve görünürlük politikalarını da şekillendiren aktörler olduğuna işaret edecek. Katılımcı katkısı ve yeniden yorumlama pratiklerinin arşiv güveni ve temsil açısından taşıdığı öneme vurgu yapacak.

Vaka analizi: İstanbul'un kaybolan yapıları:

Üçüncü oturumda, mimar ve fotoğrafçı Prof. Dr. Reha Günay, BEVFAM Danışma Kurulu Üyesi Cemal Emden moderatörlüğünde kendi arşivinden örnekler sunacak. Günay, 1960 yılında aldığı ilk fotoğraf makinesiyle belgelemiş olduğu, bugün artık ayakta olmayan İstanbul ahşap evleri üzerinden görsel arşivlerin toplumsal hafızanın oluşumundaki somut rolünü anlatacak.

Bu vaka, dijitalleşme ve bağlam kaybı tartışmalarını yerel bir örnek üzerinden somutlaştırarak, fotoğrafların yalnızca görüntü olmaktan öte tarihî, mekânsal ve toplumsal bilgiler taşıdığını gösteriyor.

"Arşivi Yeniden Düşünmek" sempozyumu, arşivcilik, fotoğraf ve sanat alanlarından uzmanların perspektifleriyle dijital çağda arşiv güveni, temsil ve toplumsal hafıza meselelerini kapsamlı biçimde tartışmayı amaçlıyor. Etkinlik; arşiv uygulamalarını, katılımcı katkı modellerini ve dijitalleşme süreçlerinin yeniden değerlendirilmesini gündeme taşıyacak bir platform sunuyor.

CHARLES JEURGENS

CHARLES JEURGENS

Yazar
EDİTÖR

Hüseyin Aydın

Ben Hüseyin Aydın, 34 yaşındayım, İstanbul'dayım. aksiyon.com.tr'nin Gündem ekibinde adliye ve hukuk muhabiriyim. Karmaşık dava dosyalarını alıp, herkesin anlayacağı şekilde sadeleştirmek benim işim. Detaylara çok önem veririm, titiz çalışırım.