Fiziksel aktivite kronik hastalıklarla mücadelede temel strateji olarak öne çıkıyor
Medicana Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, fiziksel aktivitenin iskelet kaslarının kasılmasıyla enerji harcanmasına neden olan her türlü vücut hareketi olduğunu hatırlatarak, düzenli fiziksel aktivitenin kronik hastalıkların hem önlenmesinde hem de yönetiminde en güçlü ilaçsız müdahale yöntemlerinden biri olduğunu vurguladı.
Hareketsiz yaşam ve risk sıralaması
Modern yaşam ve teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte ortaya çıkan sedanter yaşam tarzı, kardiyovasküler hastalıklar, kanser, kronik solunum hastalıkları ve diyabet gibi kronik hastalıkların temel tetikleyicileri arasında yer alıyor. Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, fiziksel hareketsizliğin dünya genelinde ölüme neden olan risk faktörleri arasında dördüncü sırada bulunduğunu belirtti.
Sağlık Bakanlığı tarafından 2011 yılında yapılan araştırmaya göre Türkiye'de kadınların yüzde 87'si ve erkeklerin yüzde 77'si yeterli düzeyde fiziksel aktivite yapmıyor; bu durum önemli bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirilmelidir.
Fiziksel aktivitenin kanıtlanmış faydaları
Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, düzenli fiziksel aktivitenin birçok kronik hastalığa karşı sağladığı faydaları şöyle sıraladı:
- Kalp ve damar sağlığı: Düzenli aktivite kalp hastalığı, inme ve yüksek tansiyon riskini düşürür; bazı çalışmalar kardiyovasküler hastalık riskinde yüzde 49’a varan azalma gösteriyor.
- Lipid ve metabolik kontrol: Fiziksel aktivite LDL'yi düşürür, HDL'yi artırır ve damar sertliğini önlemeye yardımcı olur; egzersiz hücrelerin insülin duyarlılığını artırarak kan şekeri kontrolünde rol oynar ve Tip 2 diyabet riskini azaltır.
- Kanser riski: Düzenli aktivite, başta meme, kolon, mesane ve akciğer olmak üzere en az sekiz farklı kanser türünün görülme sıklığını azaltır; dünya üzerindeki kanser olgularının yüzde 25'inin sedanter yaşam tarzı ve aşırı kilodan kaynaklandığı biliniyor.
- Kemik ve kas sağlığı: Hareketlilik kemik yoğunluğunu artırır, özellikle menopoz sonrası kemik erimesini önlemeye yardımcı olur ve kas kuvvetini koruyarak düşme ve kırık riskini azaltır.
- Ruhsal ve bilişsel sağlık: Fiziksel aktivite depresyon ve anksiyete semptomlarını hafifletir, stresi azaltır, ruh halini iyileştirir ve beyne giden kan akışını artırarak bilişsel fonksiyonları korur; böylece erken bunama riskini düşürür.
- Kronik solunum hastalıkları: Egzersiz uygulamaları hastalığın ilerlemesini ve alevlenmelerini sınırlayarak hastaneye yatış sıklığını azaltır ve kardiyopulmoner kapasiteyi artırır.
Uygulama önerileri ve sağlık sistemi açısından önemi
Uzm. Dr. Hacı Ali Tekkurt, fiziksel aktivitenin kronik hastalık yönetiminde destekleyici değil, tedavi protokollerinin vazgeçilmez bir bileşeni olduğunu belirtti. Fiziksel aktivitenin hastalığın seyrini olumlu etkileyerek komplikasyon riskini minimize ettiğini söyledi.
Önerilen hedefler şu şekilde özetlendi: haftada en az 150-300 dakika tempolu yürüyüş veya orta yoğunlukta aerobik aktivite ya da haftada 75-150 dakika koşu ve haftada en az 2 gün tüm ana kas gruplarını içeren kuvvet antrenmanları yapmak. Bu rutinler, hastaların fiziksel bağımsızlığını korumasına, yaşam kalitesinin artmasına ve psikolojik iyilik halinin desteklenmesine katkı sağlar.
Son olarak Tekkurt, kronik hastalıklarla mücadelede fiziksel aktivitenin bireye özgü, sürdürülebilir ve multidisipliner bir yaklaşımla planlanmasının, toplum sağlığına olumlu etkileri ve sağlık sistemi üzerindeki yükün azaltılması açısından stratejik önem taşıdığını ifade etti.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON UZMANI UZM. DR. HACI ALİ TEKKURT
