şam görüşmesi ve ortak planlama:
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Şam'da Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlenen basın toplantısında, iki ülke ilişkilerinin son dönemde hızla ilerlediğini belirtti. Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın selamlarını ileterek Suriye-Türkiye ilişkilerinin özellikle Aralık 2024'ten sonra yeni bir ivme kazandığını söyledi. Eski rejimin dışlanmasının ardından Suriye'nin hem bölge hem de dünya ile ilişkilerinde yeni bir başlangıca zorlandığını, bunun istikrar, barış ve ekonomik kalkınmaya katkı sağladığını ifade etti.
Fidan, iki ülke dışişleri bakanlıkları arasında kurulan ortak planlama grubunun, bekleyen ticari, lojistik, kültürel, siyasi ve ekonomik konuları hızlı ve profesyonel şekilde ele alacağını belirtti. Buna ilişkin talimatları Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Suriye Devlet Başkanı eş-Şara'nın verdiğini aktardı. Hızlı karar verme ve bürokrasinin engel olmaktan çıkarılması yönündeki çağrısını yineledi.
entegrasyon, güvenlik ve toplumsal uyum:
Bakan Fidan, iç entegrasyon sürecindeki gelişmelere dikkat çekerek SDG'nin kendini feshetmesi yönündeki deklarasyonu 'kıymetli' bulduklarını söyledi. Bu adımı; Suriye'nin egemenlik, toprak bütünlüğü ve toplumsal birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bulduğunu vurguladı ve deklarasyonun sahada hızla pratiğe geçirilmesi gerektiğini kaydetti.
Fidan, iç savaş döneminden kalan silahlı unsurların milli ordu altında birleştirilmesinin ülkenin istikrarı ve yatırıma açılması açısından zorunlu olduğunu belirtti. Entegrasyonun, başta Kürt vatandaşlar olmak üzere tüm toplumsal kesimlerin eşit vatandaşlık temelinde kendilerini güvende hissetmelerine olanak vermesi gerektiğini söyledi; bu bağlamda Türkiye'nin perspektifinin bölgedeki Kürtlerin refahı, istikrarı ve emniyeti olduğunu vurguladı.
ekonomi, yatırım ve altyapı hedefleri:
Ekonomideki olumlu işaretlere dikkat çeken Fidan, ABD'nin Suriye'yi terörizmi destekleyen devletler listesinden çıkarmasını ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın Suriye'nin nükleer dosyasının kapanmasını önemli gelişmeler olarak nitelendirdi. Dışişleri Bakanı, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın Şam ve Halep ziyaretine atıfta bulunarak iki ülke arasındaki karşılıklı yatırımların arttırılmasının hedeflendiğini ve orta vadede 10 milyar dolar ticaret hacmi hedefine işaret etti.
Bağlantısallık konusunda Suriye'nin jeostratejik rolüne vurgu yapıldı: Ürdün ve Suudi Arabistan üzerinden Körfez'e, Irak üzerinden Doğu'ya, Türkiye üzerinden Avrupa'ya açılacak güzergahlar; demir yolları, kara yolları ve boru hatlarıyla pratikleşmesinin arzu edildiği belirtildi. Bahsi geçen demir yolu projesinin Türkiye, Suudi Arabistan ve Suriye güzergahında önem taşıdığı ifade edildi.
israil eleştirisi ve bölgesel riskler:
Fidan, görüşmede İsrail'in bölgedeki olumsuz rolünü de açıkça gündeme getirdi. İsrail'in politikalarını, olumlu gidişatın önündeki en ciddi engel olarak tanımlayan Bakan, Ebu Zuhur Hava Üssü'ne yönelik saldırıyı bunun son örneklerinden biri olarak gösterdi. Fidan, İsrail'in Suriye'nin askeri kapasitesini hedef almasının, uluslararası toplumun terörle ortak mücadelesine zarar verdiğini belirtti ve şu değerlendirmeyi paylaştı: 'İsrail maalesef öyle bir koşullanmışlık içerisinde ki... kan dışında başka bir politikayı varsayımsal olarak bile düşünemiyor.'
Bakan, güneydeki istikrarsızlıkta İsrail'in parmağı olduğunu ve bunun açıkça ifade edildiğini söyledi. Süveyda yol haritası gibi yerel barış ve güvenlik girişimlerinin hayata geçirilmesinin önemine vurgu yaparak 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlemesinin güneyde kalıcı çözüm için gerçekçi çerçeve olduğunu belirtti. Ayrıca uluslararası toplumdan, özellikle Birleşmiş Milletler ve diğer kuruluşlardan daha kararlı, sonuç alıcı bir tutum beklediklerini söyledi.
iş birliği taahhüdü ve beklentiler:
Son bölümde Fidan, Türkiye'nin Suriye ile her alanda yakın iş birliğini sürdüreceğini, ulusal kapasitesi ve uluslararası iş birlikleriyle sürece katkı vermeye devam edeceklerini ifade etti. Yatırım taleplerinin yoğun olduğunu, finans, vize, iş ruhsatı ve lisans gibi konularda hızlı, uygulanabilir bir sistem kurulması gerektiğini söyledi. Türkiye'de uzun süre kalmış Suriyelilerin iki ülke arasında kültürel ve ticari ağlar oluşturduğunu, bunların değerlendirilmesinin iki ülke için önemli olduğunun altını çizdi.
Fidan, ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yakın gelecekte yapması planlanan Suriye ziyaretinin önemine işaret ederek ortak planlama grubunun bu ziyarete hazırlık yapacağını belirtti. Uluslararası toplumun İsrail'i yanlış yoldan döndürme sorumluluğunu taşıdığını söyleyen Bakan, Suriye'nin istikrarsızlaştırılmasının yalnızca ülkeyi değil tüm bölgeyi, hatta bölgenin ötesini etkileyebileceğinin altını çizdi.
Toplantı, iki tarafın egemenlik, istikrar ve ekonomik kalkınma ekseninde daha fazla iş birliği ve sahada atılacak somut adımlar konusunda mutabık kaldığını gösterdi. Türkiye'nin rolünü hızlandırıcı ve destekleyici bir aktör olarak sürdürme niyeti, bürokrasinin engel olmaktan çıkarılması çağrısıyla birlikte toplantının öne çıkan sonuçları arasında yer aldı.
DIŞİŞLERİ BAKANI HAKAN FİDAN ŞAM’DA SURİYELİ MEVKİDAŞI ESAD HASAN ŞEYBANİ İLE GÖRÜŞTÜ. GÖRÜŞMENİN ARDINDAN İKİLİ BASIN TOPLANTISI DÜZENLEDİ.
