BM 81. Genel Kurul marjındaki temasların genel değerlendirmesi:
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York’ta gerçekleştirilen temasların ardından yaptığı basın açıklamasında, Türk heyetinin BM 81. Genel Kurulu çerçevesindeki bütün toplantılarda İsrail’in uygulamalarını sürekli gündeme taşıdığını belirtti. Fidan, çalışmaların ana hedefinin Gazze’deki dramın bir an önce son bulması, insani yardım imkânlarının artırılması ve Filistinlilerin gelecek kaygısı yaşamamasının sağlanması olduğunu vurguladı.
Türkevi’nde ve BM bünyesindeki toplantılarda yürütülen ikili ve çok taraflı görüşmelerin yoğun bir takvim oluşturduğunu belirten Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu yıl Genel Kurul’a 16. kez hitap ettiğini ve 16 ikili görüşme gerçekleştirdiğini hatırlattı. Heyet ayrıca Türk vatandaşları, iş insanları ve düşünce kuruluşu temsilcileriyle bir araya geldi.
Cumhurbaşkanının hitabı ve Filistin vurgusu:
Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Genel Kurul konuşmasını “Türkiye’nin küresel vizyonunu ortaya koyan manifesto” olarak nitelendirdi. Erdoğan’ın hitabında Filistin halkının yaşadığı sıkıntıların açık ve güçlü biçimde dile getirildiğini, Filistin Devleti’nin tanınması çağrısının yinelendiğini kaydetti. Bakan, Türk heyetinin katıldığı tüm toplantılarda İsrail’in soykırım politikaları, işgal ve ilhak faaliyetleri ile Gazze ve Batı Şeria’da yaşanan acıların paylaşıldığını aktardı.
Filistin odaklı diplomasi ve elde edilen sonuçlar:
Fidan, yürütülen diplomatik çabaların artık eskisi kadar sonuçsuz kalmadığını; İsrail’in uluslararası alanda giderek yalnızlaştığını ve bunun hukuki süreçler de dahil olmak üzere görünür neticeler doğurduğunu ifade etti. Uluslararası toplumun duygularını uygulanabilir protesto ve politikalara dönüştürmenin ustalık ve koordinasyon gerektirdiğini belirten Bakan, Türkiye’nin müttefikleriyle birlikte diplomasinin tüm imkânlarını kullanarak yoğun çaba gösterdiğini aktardı.
Çok taraflı görüşmeler ve bölgesel inisiyatifler:
Fidan, yüksek düzeyli hafta boyunca kendi başına ve heyetiyle birlikte 40’tan fazla ikili görüşme ve çok taraflı toplantıya iştirak ettiğini söyledi. Filistin konusunun en önemli gündem maddesi olduğunu belirterek, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, Ürdün ve BAE dışişleri bakanlarıyla sekizli formatta özel bir toplantı düzenlendiğini; ayrıca New York Deklarasyonu ile kapsamlı barış planının ele alındığı toplantılara katıldıklarını aktardı.
Türkiye’nin arabuluculuk ve bölgesel sahiplenme yaklaşımı çerçevesinde yürütülen görüşmelerde, bölgesel meselelerin dışarıda aranmasının yanlışlığına dikkat çekildi ve Birleşmiş Milletler Sistemi’nin reform sürecine destek verildi.
Örgüt başkanlıkları, platformlar ve Türkiye’nin katkıları:
Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi dönem başkanı sıfatıyla New York’ta yıllık koordinasyon toplantısına başkanlık etti. ABD ile ortak ev sahipliğinde "Libya’da Barış, Birlik ve Refah için Uluslararası Destek" başlıklı toplantı icra edildi. Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi gayriresmi toplantısında bölgesel ve küresel gündem ele alındı; MIKTA dışişleri bakanları toplantısına iştirak edildi.
Ayrıca BM bünyesindeki göç, kalkınma, insani yardım, iklim değişikliği ve gıda güvenliği gibi alanlardaki çalışmalara katkı verildi. Rohingya meselesi, Medeniyetler İttifakı, Kırım başlıkları ve Arabuluculuk Dostlar Grubu toplantılarına katılım sağlandı.
Güvenlik, Mekke İttifakı ve bölgesel tehditler:
Mekke İttifakı kapsamında kurumsallaşma çalışmalarının sürdüğünü açıklayan Fidan, genel sekreterlik pozisyonuna ilişkin adayın iki hafta içinde belirleneceğini ve üyelerce kabul edilmesinin beklendiğini bildirdi. Bölgedeki askeri tehditlerin, özellikle Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların takip edildiğini; Genelkurmay düzeyinde askeri teknik değerlendirmelerin yapıldığını söyledi.
Fidan, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yetenek ve tecrübesine güven duyduklarını, siyasi değerlendirmeler ile askeri teknik konuların uyumlu hale getirilmesine ilişkin çalışmaların her kademede sürdüğünü ve daha çatışmasız bir ortam sağlanması için gayret gösterildiğini ifade etti.
Irak, PKK ve varlığın kademeli azaltılması:
Irak’taki gelişmelere de değinen Fidan, Irak yönetiminin ülkedeki silahlı unsurları silahsızlandırma hedefini benimsediğini ve bunun Türkiye tarafından desteklendiğini belirtti. PKK ve bağlantılı grupların etkisiz hale getirilmesi yol haritası uygulamaya kondukça Türkiye’nin Irak’taki askeri varlığını, özellikle Başika Üssü bağlamında, kademeli olarak azaltma yönünde bir tasarrufta bulunacağını açıkladı. Sincar’daki grupların ortadan kalkması sonrasında atılacak adımların değerlendirileceğini söyledi.
İran-ABD süreci ve Hürmüz Boğazı:
Fidan, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile görüşmelerin sürdüğünü ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik teklifler dahil çabaların devam ettiğini bildirdi. ABD tarafıyla da görüşmeler yapıldığını, çabaların olumlu tarafının devam etmesi; olumsuz tarafının ise şu ana kadar netice vermemesi olduğunu belirtti. Türkiye’nin temennisi, diplomatik zeminde çatışmaya izin vermeden sürecin yürütülmesi yönünde oldu.
Genel değerlendirmesinde Fidan, Türkiye’nin çok boyutlu dış politika kapasitesinin haftanın temaslarıyla bir kez daha ortaya çıktığını, ilkesel tutum ile sonuç odaklı diplomasiyi birlikte yürütmeyi esas aldıklarını söyledi. Türkiye’nin konuşulduğunda dikkatle dinlenen, katkısı aranan bir aktör haline gelmesinden memnuniyet duyduklarını ve çok taraflı platformlarda ağırlığı artırma kararlılığının devam edeceğini vurguladı.
DIŞİŞLERİ BAKANI HAKAN FİDAN
