Fethiye'de deniz kaplumbağaları için ADM Elektrik ile kırmızı ışık uygulaması
Yerel aydınlatmaların kırmızıya dönüştürülmesiyle yuvalama ve yavru yönelimleri korunacak
ADM Elektrik öncülüğünde yürütülen proje kapsamında, Fethiye kıyılarında sokak aydınlatmaları deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü korumak amacıyla kırmızı ışığa dönüştürülüyor. Uygulama, bilimsel çalışmalarla desteklenerek hem yetişkin dişilerin güvenli yuvalama davranışlarını hem de yeni çıkan yavruların denize doğru yönelimlerini iyileştirmeyi hedefliyor.
Projenin pilot uygulaması 2025 yılında Muğla'nın Fethiye ilçesinde Karaot Plajında başlatıldı ve şimdi Kocaçalış Plajı bölgesine genişletiliyor. Proje ADM Elektrik sponsorluğunda yürütülüyor ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uzun yıllardır sürdürülen koruma çalışmalarına katkı sağlıyor.
Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında hayata geçirilen uygulamada, yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından olumsuz etkilenen kaplumbağalar için sokak aydınlatmaları sistemli olarak kırmızıya dönüştürülüyor. Kırmızı ışığı algılamayan kaplumbağalar böylece güvenli şekilde yuvalama yapabiliyor; yumurtadan çıkan yavrular ise doğal olarak denize yönelerek suya ulaşabiliyor.
Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen projenin önemini şu sözlerle vurguladı: "Fethiye kumsalları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından izleme ve koruma çalışmalarının en uzun süreyle kesintisiz sürdürüldüğü bir alan. Bununla birlikte, şehir ve yuvalama kumsalının iç içe olduğu yoğun bir turizm bölgesi. Deniz kaplumbağaları, dinozorlardan daha eski canlı türleri olarak milyonlarca yıllık evrimsel süreç içerisinde edindikleri uyum sayesinde yaşamlarını günümüzde de sürdürüyor. Ancak kıyı bölgelerinde artan insan baskısının yansıması olan yapay aydınlatmalar, özellikle beyaz ve parlak ışıklar hem yetişkin dişilerin yuvalama davranışlarını hem de yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkileyebiliyor. Yapılan bilimsel çalışmalar, kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerinde çok daha düşük etki oluşturduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle kırmızı ışık uygulamaları, dünyada yaygınlaştırılmaya çalışılan bir koruma uygulaması olarak son yıllarda ön plana çıkmaya başladı. ADM Elektrik ile hayata geçirdiğimiz bu proje, Türkiye’de bir ilk."
Yapay ışıkların yavruların denize ulaşımını zorlaştırdığına dikkat çeken Sözbilen, Kocaçalış Plajı'ndaki uygulamanın kaplumbağaların doğal yuvalama alanlarında özgürce yaşamlarını sürdürmesine katkı sağlayacağını belirtti. Bölgedeki yuvalama sayısında Akdeniz genelinde artış eğilimi gözlenmesine rağmen Fethiye'de son 30 yıl içinde belirgin bir değişim kaydedilmediği için alınan her türlü önlemin kritik önem taşıdığı ifade edildi.
Sözbilen ayrıca, bugün korunan yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama yapabilmesi için bu kumsalların sürekli korunmasının gerekliliğini vurguladı. Uygulama, insan faaliyetleriyle doğal yaşamın uyum içinde sürdürülebileceğine dair yerel bir örnek oluşturuyor.
AYDIN, DENİZLİ VE MUĞLA’NIN ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETİ ADM ELEKTRİK ÖNCÜLÜĞÜNDE HAYATA GEÇİRİLEN PROJE KAPSAMINDA FETHİYE KIYILARINDAKİ AYDINLATMALAR DENİZ KAPLUMBAĞALARININ YAŞAM DÖNGÜSÜNÜ KORUMAK AMACIYLA KIRMIZI IŞIĞA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR. BİLİMSEL ÇALIŞMALARLA DESTEKLENEN UYGULAMA, KAPLUMBAĞALARIN GÜVENLİ YUVALAMA SÜREÇLERİNE VE YAVRULARIN DENİZE DOĞRU YÖNELİMLERİNE KATKI SAĞLAMAYI HEDEFLİYOR.
