Eskişehir’in en eski çarşısı Çukur Çarşı zamana direniyor
Çukur Çarşı, kent belleğinde önemli bir yere sahip olan, Belediye Konukevi’nin ardından şehrin en eski yapılardan biri olarak biliniyor. 1976 yılından bu yana bölgede esnaf olan 73 yaşındaki Battal Coşkun, çarşının han döneminden modern kafeteryalara uzanan dönüşümünü ve uzun yıllara yayılan esnaf deneyimini aktarıyor.
Tarihi dönüşüm ve kent belleği
Coşkun’un anlatımına göre çarşı, geçmişte su baskınlarına rağmen canlı bir ticari yapıya sahipti. Balıkçılardan helvacılara, celeplerden ciğercilere kadar çok çeşitli esnaf tipi bölgede uzun yıllar faaliyet gösterdi. Bu çeşitlilik, çarşının kent belleğinde ayrı bir yer edinmesine katkı sağladı.
Yenileme süreci ve mekânsal yeniden dağılım
Coşkun, çarşıda yapılan düzenlemeler ve yeniden dağıtımları şu sözlerle özetliyor: "Burası belediyeye ait bir çarşıdır. Eskiden su geldiği zaman çarşıyı su basardı. Daha önce Çukur Çarşı’da balıkçılar, lokantalar, kahveler, besihaneler, celepçiler, ciğerciler, helvacılar ve manavlar vardı. Uzun zaman burada faaliyetini devam ettirdiler. Sonra Orhan Soydaş geldi, burayı yıktı, düzenledi ve tekrar herkese yerini verdi. Ardından Yılmaz Hoca geldi; o da geldikten sonra aşağıyı tamamen yıktı. Büyük Pazar, Yunus Emre Pazarı dediğimiz yerden herkese yerler verdi. Şu anda süreç böyle yürüyor. Burası Eskişehir’in en eski çarşısı diyebilirim. Şu an Belediye Konukevi olarak kullanılan bir bina var. Eskişehir’in en eski binası orasıdır, sonra da Çukur Çarşı’dır. Benim aklımın erdiği zamanlarda burada bir han vardı, çok iyi hatırlıyorum, sonra kahve oldu. Eski günlerden eser var mı, insanlarda saygı var mı ki burada eser kalsın? Yine de insanlar geliyorlar, sağ olsunlar. Çarşının aşağısında şu anda bir balık restoranı, lületaşı çarşısı ve dükkanlar var. Açık ve kapalı kafeteryalar bulunuyor. İnsanlar hala burayı tercih ediyorlar, gelmeye devam ediyorlar".
Bu anlatım, kentsel müdahalelerin ve mekânsal yeniden düzenlemelerin çarşının ekonomik ve sosyal dokusunu nasıl dönüştürdüğünü gösteriyor. Coşkun, kendi mesleğini 1976'dan bu yana ve aynı noktada 50 yıldır sürdürdüğünü belirtiyor.
Güncel görünüm ve işlevsellik
Günümüzde çarşıda lületaşı dükkanları, balık restoranları ve kafeteryalar öne çıkıyor. Fiziksel değişimlere rağmen mekan, hem yerel halk hem de ziyaretçiler tarafından tercih edilmeye devam ediyor. Çukur Çarşı, dönüşüme uğrasa da kent hafızasındaki yerini koruyor; esnafın tanıklıkları mekanın kimliğinin sürekliliğini vurguluyor.
Eskişehir'in en eski çarşısı Çukur Çarşı zamana direniyor
