Arşiv kayıtlarıyla doğrulanan bir kahraman
Arşivlerden gün yüzüne çıkan iki resmi yazışma, Erzurumlu Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele’deki aktif rolünü resmi kayıtlarla teyit ediyor. Belgeleri ortaya çıkaran Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Taner Özdemir, yazışmaların içerik ve imzalarından hareketle Ayşe Çavuş’un yalnızca sözlü anlatımlarda değil, devlet belgelerinde de yer aldığını vurguluyor.
Bulunan belgelerin içeriği:
İlk belge, Millî Müdafaa Vekâleti'ne gönderilmiş bir yazışma; metinde Ethem Müfrezesiyle muharebeye iştirak eden ve hizmetleri görülen bir kişi anlatılıyor ve "Eğer o Ayşe Çavuş ise, İstiklal Madalyasıyla taltifi şayan olduğunu" belirten bir değerlendirme yer alıyor. İkinci belge ise TBMM Reisi ve Başkomutan Paşa Hazretlerine hitaben hazırlanmış olup, Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele sırasında 'bilfiil ateş altında' pek çok hizmeti mesbuk olduğunun açıkça kaydedildiğini gösteriyor.
Taltif ve resmi onay:
Söz konusu yazışmanın altında Müdafaa-i Milliye Vekili imzasının bulunması, bu değerlendirmelerin dönemin devlet makamları tarafından resmî olarak ele alındığını ortaya koyuyor. Yazışmaların akabinde Ayşe Çavuş’un, cephede fiilen savaşanlara verilen kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildiği belgelerde belirtiliyor.
Millî Mücadele dönemine ilişkin bu tür belgeler, tanıklıklarla aktarılan öykülerin arşivlerdeki karşılığını sunması bakımından önemli. Özellikle "bilfiil ateş altında" ifadesi, Ayşe Çavuş’un doğrudan muharebe şartlarında görev yaptığını belgeleyen en dikkat çekici kaydı teşkil ediyor.
Tarihe yeniden yazılan rol:
Taner Özdemir tarafından gün yüzüne çıkarılan bu iki belge, Erzurumlu kadınların Millî Mücadele’de üstlendiği rollerin resmi kayıtlara nasıl geçtiğine ışık tutuyor. Belgeler, Ayşe Çavuş’un hikâyesini yerel sözlü tarihin ötesine taşıyarak ulusal belleğe eklenmesine katkı sağlıyor.
Yıllar sonra ortaya çıkan bu resmî yazışmalar, Erzurum’un Millî Mücadele tarihindeki kadın kahramanlarından Ayşe Çavuş’un hizmetlerini yeniden tarihin kayıtlarına dahil ediyor ve konunun daha fazla araştırılması için kaynak niteliği taşıyor.
ARŞİVDEN ÇIKARILAN İKİ RESMÎ YAZIŞMA, ERZURUMLU AYŞE ÇAVUŞ’UN MİLLÎ MÜCADELE’DE ETHEM MÜFREZESİYLE BİRLİKTE MUHAREBEYE KATILDIĞINI VE "BİLFİİL ATEŞ ALTINDA" HİZMET VERDİĞİNİ ORTAYA KOYDU. BELGELERDE AYŞE ÇAVUŞ İÇİN İSTİKLAL MADALYASI TALEP EDİLDİĞİ GÖRÜLÜRKEN, YAZIŞMALARIN ARDINDAN KIRMIZI ŞERİTLİ İSTİKLAL MADALYASI İLE TALTİF EDİLDİĞİ BELİRLENDİ.
