Mevcut keşif ve tarihi bağlam
Erzurum'da, 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi (hatırlanan adıyla 93 Harbi) sırasında şehit düştüğü değerlendirilen yedi kardeşe ait mezarlar, Mecidiye Tabyasının alt kısmındaki otluk alanda tespit edildi. Bölgedeki mezarlar yıllar önce fotoğraflarla kayda geçirildi; ancak bu kişilerin kimliklerine ilişkin kesin bir bilgi henüz bulunmuyor.
mezarların durumu:
Araştırmacı-yazar Taner Özdemir tarafından bölgede yapılan incelemelere göre, alanda baştan başa yan yana sıralanmış yedi mezar var. Mezarların üzeri otlarla kaplı ve görünürlük sınırlı; bu durum alanın korunması ve fiziksel olarak ortaya çıkarılması gereğini gündeme getiriyor. Fotoğraf kayıtları mevcut olsa da mezarların fiziki düzenlemesi yapılmadığı için yerel hafıza içinde görünürlüğü düşük kalıyor.
kimlik tespiti ve beklentiler:
Özdemir, mezarların yedi kardeşe ait olduğuna dair tespitleri paylaşırken, "7 kardeşin kimlikleriyle ilgili herhangi bir bilgimiz mevcut değil" şeklinde net ifadeler kullanıyor. Bu nedenle mezarların gün yüzüne çıkarılması, arkeolojik saha çalışmaları ve arşiv araştırmalarıyla desteklenmeden kimlik tespiti mümkün görünmüyor. Araştırmacılar, bilgi ve belgelerin bir araya getirilmesi durumunda yedi kardeşin öyküsünün daha ayrıntılı biçimde ortaya konabileceğini belirtiyor.
tarih, vefa ve koruma çağrısı
Taner Özdemir, 93 Harbi'nin tanınan isimlerinin yanı sıra isimsiz kahramanların da anılmasının önemine dikkat çekiyor. Özdemir, Nene Hatun, Kervaklı Hüseyin Ağa, Name Kadınlar ve Yaşar Emmiler gibi tarihte yer etmiş figürlerin yanında, isimsiz yedi kardeşin de tarih ve vefa adına hak ettikleri şekilde korunup düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor. Mezarların korunması yalnızca bir arkeolojik veya teknik mesele değil; aynı zamanda kentin tarihi hafızasının tamamlanması açısından da önem taşıyor.
Mezarların niteliği, kimliklendirme çalışmaları ve olası bir düzenleme projesi, ilgili kurumlar ve yerel aktörlerin iş birliğiyle somut adımlara dönüşmesi halinde hem bilimsel hem de toplumsal bir kazanıma yol açabilir. Şu an için alanda tespit edilen ve fotoğraflanan bu mezarlar, Erzurum'da 93 Harbi'nin unutulan yüzünü hatırlatmaya devam ediyor.
ERZURUM’DA 93 HARBİ SIRASINDA ŞEHİT DÜŞEN 7 KARDEŞİN YAN YANA DEFNEDİLDİĞİ MEZARLAR, MECİDİYE TABYASI’NIN HEMEN ALTINDA OTLARIN ARASINDA GÜN YÜZÜNE ÇIKARILMAYI BEKLİYOR.
