rahim ağzı kanserinde sessiz ilerleyiş:
Liv Hospital Vadi İstanbul Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Asena Ayar Madenli, rahim ağzı kanserlerinin büyük çoğunluğunun yüksek riskli HPV tipleriyle ilişkili olduğunu vurguluyor. HPV enfeksiyonlarının çoğu zaman belirti vermeden sürdüğünü belirten Madenli, enfeksiyonun yüzde 99'a yakın oranla rahim ağzı kanserleriyle bağlantılı olduğunu fakat HPV pozitifliğinin tek başına kanser tanısı olmadığını ifade ediyor.
Madenli'ye göre HPV bulaşması, bağışıklık sistemi tarafından genellikle 1-2 yıl içinde temizleniyor; kanser ise ancak virüsün yıllar içinde atılamaması ve hücrelerde kalıcı değişikliklere yol açması halinde gelişen uzun süreçli bir durum. Bu nedenle erken yakalama ve izleme, prognozu belirgin şekilde iyileştiriyor.
HPV'nin özellikleri ve bulaşma yolları:
HPV (Human Papilloma Virüsü) 200'den fazla tipe sahip bir virüs ailesi. Bazı tipleri genital siğillere neden olurken, yüksek riskli tipler rahim ağzı, vajina, vulva, anüs, penis ve boğaz kanserlerinde rol oynayabiliyor. Madenli, HPV'nin esas olarak cinsel temas yoluyla bulaştığını, prezervatif kullanımının riski azalttığını ancak cilt teması nedeniyle riski tamamen ortadan kaldırmadığını hatırlatıyor.
Enfeksiyonun en önemli özelliklerinden biri sessiz seyretmesi: birçok kişide hiçbir belirti oluşturmuyor. Hastaların çoğu, virüsü ancak rutin smear veya HPV testi sırasında öğreniyor. Kanser geliştiğinde ise rahim ağzından kaynaklanan düzensiz spontan ya da temas sonrası kanamalar görülebiliyor; bu tür yakınmalar hemen hekime başvurulması gereken bulgular arasında yer alıyor.
tarama, izlem ve müdahale yolları:
Madenli, HPV pozitifliğinin hastalar üzerinde gereksiz panik yaratmaması gerektiğini belirtiyor: "HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Pozitif test, virüsün o anda vücutta bulunduğunu gösterir; vakaların büyük kısmında bağışıklık sistemi virüsü temizler." İzlem yolu; HPV tipine ve Pap-smear sonucunda görülen hücresel değişikliklere göre şekilleniyor.
Basit izlem periyotları bazı vakalar için yeterliyken, hücresel değişiklik saptanan veya riskli tip taşıyan olgularda kolposkopi gibi ayrıntılı değerlendirmeler gerekiyor. Kolposkopi sırasında gerekirse rahim ağzından alınan biyopsilerle hücresel durum netleştiriliyor. Biyopside yüksek dereceli displazi tespit edilirse, hastanın genel durumu göz önünde bulundurularak konizasyon gibi günübirlik girişimler hem tanı hem tedavi amacıyla uygulanabiliyor.
tarama programlarının önemi ve erişilebilirlik:
Türkiye'de rahim ağzı kanseri görülme sıklığı yüzbinde 4,5 olarak bildiriliyor ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre yılda 2 bin 300'ün üzerinde kadın serviks kanseri tanısı alıyor. Madenli, düzenli tarama programlarının yaygınlaşmasının hastalığın önlenebilirliğini ve erken evrede tedavi edilebilirliğini artırdığını vurguluyor: "Erken tanı kritik önemdedir; kanser öncesi değişiklikler yıllar içinde yavaş ilerler ve bu evrede yakalandığında basit girişimlerle tam iyileşme sağlanabiliyor."
Sağlık Bakanlığı, erken teşhis amacıyla KETEM ve Aile Sağlığı Merkezleri aracılığıyla 30-65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV‑DNA ve Pap‑smear testlerini ücretsiz sunuyor. Madenli, kadınların bu tarama olanaklarını ihmal etmemesi gerektiğini; düzenli HPV taraması ve jinekolojik kontrollerin kadın sağlığını korumanın en etkili yolları arasında bulunduğunu belirtiyor.
Özetle, rahim ağzı kanserinin büyük ölçüde önlenebilir ve erken tanıyla başarıyla yönetilebilir bir hastalık olduğuna dikkat çeken uzmanlar, sessiz seyreden HPV enfeksiyonuna karşı düzenli tarama, doğru izlem ve zamanında müdahale çağrısı yapıyor.
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASENA AYAR MADENLİ
