İşitme kaybı sosyal yaşamı nasıl etkiliyor:
Medicana Bursa Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Zeki Özsoy, işitmenin çevremizle iletişim kurmamızı sağlayan temel duyulardan biri olduğunu söyledi. Bir sesi veya konuşmayı duyabilmek; öğretmeni dinlemek, sohbet edebilmek ve gündelik yaşamı takip etmek için gereklidir. Bu nedenle işitme kaybı, bireyin eğitimden sosyal ilişkilerine kadar geniş bir yelpazede yaşam kalitesini düşürebilen kritik bir sağlık sorunudur.
Dr. Zeki Özsoy, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre doğuştan kalıcı işitme kaybının her bin doğumdan 2-3 bebekte görüldüğünü ve Türkiye'de de bu oranın benzer düzeyde olduğunu belirterek, bu nedenle ülkemizde doğan tüm bebeklere Yenidoğan İşitme Tarama Programı uygulandığını vurguladı.
Konuşma gelişimi ve erken teşhisin önemi:
Dr. Özsoy, konuşmayı öğrenebilmenin ilk şartının duyabilmek olduğunu ifade etti. Dışarıdaki sesler ve kelimeler işitme yoluyla beyne ulaştığında hafızalanmakta ve tekrar edilerek konuşma becerisi gelişmektedir. İşitme kaybı olan bebek ve çocuklarda konuşma bozuklukları bu nedenle sık görülür. Bu noktada erken teşhis hem tedavi hem de rehabilitasyon planlaması açısından belirleyicidir.
Erken teşhis edilen bebekler için uygun medikal tedavi, işitme cihazı kullanımı, biyonik kulak (koklear implant) ve özel eğitimler sayesinde akranlarına yakın bir işitme ve konuşma gelişimi sağlanabilir.
Nedenler, risk grupları ve tedavi seçenekleri:
İşitme kaybı birçok nedenle ortaya çıkabilir. Dr. Özsoy, genetik faktörler, gebelikte geçirilen enfeksiyonlar, doğum sırasında yaşanan sorunlar, orta kulak enfeksiyonları, kulak zarı hastalıkları, travmalar, bazı ilaçların yan etkileri, yaşlanma ve uzun süreli gürültü maruziyetini sıraladı.
Özellikle yüksek gürültülü ortamlarda çalışanlar ve gençler dikkatli olmalı. Yüksek gürültülü fabrikalarda veya müzik sektöründe çalışanlarda, ateşli silah kullananlarda ve son yıllarda sıkça görüldüğü gibi kulaklıkla yüksek sesle müzik dinleyenlerde akustik travma kalıcı işitme kaybı riskini artırmaktadır.
Tıkayıcı nedenlere bağlı işitme sorunları medikal tedavi veya cerrahi ile düzeltilebilmektedir. Ancak işitme sinirini ilgilendiren kalıcı durumlarda işitme cihazı veya koklear implant gibi çözümler gündeme gelir.
Korunma ve iletişim önerileri:
Toplumda her bireyin uygulaması gereken basit ama etkili önlemler vardır. Dr. Özsoy'un sıraladığı temel öneriler şu şekildedir:
- Gürültülü ortamlarda koruyucu ekipman kullanılmalı.
- Kulaklıkla müzik dinleniyorsa ses seviyesi kısık tutulmalı.
- Kulak temizliğinde pamuklu çubuk ve yabancı cisim kesinlikle kullanılmamalı.
- Kulak ağrısı, uğultu ve çınlama gibi şikayetler önemsenip en kısa sürede KBB uzmanına başvurulmalı.
İşitme engelli bireylerin yaşamını kolaylaştıracak iletişim yaklaşımları da önem taşır. Yüzü dönerek konuşmak, dudak okumaya yardımcı olacak net vurgu kullanmak, yazılı iletişim veya işaret dili desteği sağlamak iletişimi güçlendirir. Kamu alanlarında altyazı ve görsel uyarılar, engelli bireylerin günlük yaşamını kolaylaştıran uygulamalardır.
Dr. Özsoy son olarak, işitmenin sadece çevredeki sesleri duymak olmadığını; sevdiklerimizin seslerini, kahkahalarını ve bir bebeğin ilk kelimelerini duymanın değerini hatırlatarak, erken tanı ve doğru tedavi modaliteleriyle kişilerin sağlıklı bir iletişim yaşamını sürdürebileceğini belirtti.
KULAK BURUN BOĞAZ UZMANI DR. ZEKİ ÖZSOY
