Erhürman: Usul belirlenmeden esasa geçilmeyecek
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, GKRY lideri Nikos Hristodulidis ve BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar ile yapılan üçüncü görüşmeyi değerlendirdi. Erhürman, toplantıyı 'çok verimli' olarak nitelendiremeyeceğini, ancak 'verimli değil, yararlı' olduğunu ifade etti ve usul belirlenmeden esasa geçilmeyeceğini vurguladı.
Toplantının genel değerlendirmesi
Erhürman, görüşmenin taraflara birbirini daha iyi dinleme ve anlama imkanı sağladığını belirtti. Holguin’in katılımıyla oluşan zeminin fayda verdiğini söyleyen Erhürman, liderlerin Holguin bulunmadığında da bir araya gelmesi önerisini paylaştı; Hristodulidis bu öneriye olumlu yaklaşarak temsilcisine iki hafta içinde görüşme ayarlanması talimatı verdi.
Güven sağlayıcı önlemler ve Hristodulidis'in paketi
Erhürman, toplantıda ilk olarak KKTC tarafının söz aldığını ve bugüne kadar GKRY tarafından sunulan, Hristodulidis’in ikinci toplantıda ortaya koyduğu 'Güven Sağlayıcı Önlemler Paketi' hakkında görüşlerini, önerilerini ve uygulanabilecek hususları aktardıklarını belirtti. Ancak Erhürman, güven sağlayıcı önlemler ve güvenin oluşturulması konusunda arzu edilen noktada olmadıklarını ifade etti.
Holguin’in Hristodulidis ile önceki görüşmesi sonrası yaptığı açıklamaya atıf yapan Erhürman, bugün metodoloji önerilerinin ve güven sağlayıcı önlemlerin tartışıldığını; bu alanlarda istenen ilerleme sağlanmazsa '5 artı 1' toplantısının anlamlı olmayacağının ortaya konduğunu aktardı.
Hristodulidis’in sunduğu beş maddelik metnin Erhürman’a göre yeni bir içerik taşımadığını, daha önce gündeme gelmiş başlıkların yeniden sıralanmış hali olduğunu söyledi. Sunulan maddeler arasında 'geçiş noktaları'na dair bir öneri de bulunuyor; Erhürman bu konunun daha önceki görüşmelerin dışında, uzun süredir tartışılan ve kendisine göre çözüm aşamasına gelmiş bazı hususları da kapsayan bir öneri niteliği taşıdığını belirtti.
Rum tarafının beş maddelik önerisinin içerikleri şu şekilde aktarıldı: çözüm zeminini yeniden teyit etmek; BM’nin Crans-Montana’ya kadar olan yakınlaşmaları hazırlayıp her iki topluma dağıtması; beş tarafı ilgilendiren yakınlaşmaların beş tarafa dağıtılması; bu belge temelinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in genişletilmiş resmi formatta konferans çağırması; ve söz konusu toplantıda dört sınır kapısının açılacağının duyurulması.
KKTC'nin dört maddelik yaklaşımı
Erhürman, KKTC'nin sunduğu dört maddelik önerinin ilk maddesinin siyasi eşitlik olduğunu; bunun etkin katılım ve dönüşümlü başkanlık prensibinin kabulünü gerektirdiğini vurguladı. Dönüşümlü başkanlığın uygulama biçimlerinin (örneğin 'ikiye bir, üçe bir ya da dörde bir') müzakereye açık olduğunu, ancak prensip olarak dönüşümlü başkanlığın olmaması durumunda Kıbrıs Türklerinin o yapının başkanı olamayacağının kesinleşeceğini belirtti. Bu durumun siyasi eşitlik ilkesine aykırı olduğunu hatırlattı ve benzer sorunların 1960 Anayasası döneminde de yaşandığına dikkat çekti.
Erhürman, siyasi eşitlik ilkesinin kabulünün ardından yakınlaşmaların da prensip olarak kabul edilmesi gerektiğini, bunun içerik değil metodoloji meselesi olduğunu dile getirdi.
Usul, zaman sınırlaması ve müzakere ilkeleri
İkinci madde olarak zaman sınırlaması ilkesinin benimsenmesini istediklerini belirten Erhürman, belirli bir ay-süre önermediklerini ancak müzakere sürecinin açık uçlu olmaması gerektiğini vurguladı: 'Açık uçlu bir müzakereyi biz istemiyoruz, kabul etmiyoruz. Ben müzakere olsun diye müzakere değil, çözüm olsun diye müzakere istiyorum.'
Üçüncü ve dördüncü maddeler genel olarak metodolojiye ilişkin olup, Erhürman bu ilkeler ve usuller kabul edilmeden esasa geçilmemesi gerektiğini yineledi. Geçmişte usul eksikliği nedeniyle yaşanan hayal kırıklıklarının tekrarlanmaması için kuralların baştan belirlenmesinin önemine dikkat çekti: 'Usul bitmeden esas tartışmasına girmeyeceğim'.
İleriye dönük adımlar ve değerlendirme
Erhürman görüşmeden ayrılırken Hristodulidis ile birbirlerine 'biz partneriz; ya birlikte kazanacağız ya birlikte kaybedeceğiz' dediklerini aktardı ve hedeflerinin Kıbrıs Adası, halklar ve bölge için barış ve istikrar olduğunu vurguladı. Crans-Montana görüşmelerinin üzerinden 8 yıl geçtiğini, bu süre içinde anlamlı bir görüşme sürecinin yürütülmediğini hatırlattı.
Erhürman, görev süresinin üçüncü ayının sonuna geldiğini ve son üç ayda üç görüşme yapıldığını belirterek bir mesafe kat etmeye çalışıldığını ifade etti. Ayrıca 2 Şubat'ta yapılacak bir basın toplantısıyla 100 gün değerlendirmesi sunacağını, hangi güven sağlayıcı önlemin ne olduğunu, ne önerildiğini ve neden hayata geçmediğini ayrıntılı şekilde açıklayacağını duyurdu.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar ile gerçekleştirdiği görüşmeyi, "verimli değil, yararlı" olarak nitelendirdi. Erhürman, "Güven sağlayıcı önlemler ve genel olarak güvenin oluşturulması konusunda arzu ettiğimiz noktada olmadığımızı da paylaştık" dedi.
