Erfelek'te 45 yıldır süren kalaycılık geleneği
Sinop’un Erfelek ilçesinde, 74 yaşındaki Şaban Özen, teknolojinin ilerlemesine rağmen unutulmaya yüz tutan kalaycılık mesleğini 45 yıldır sürdürerek bakır kaplara yeniden hayat veriyor. Yıllardır aynı dükkânda çalışan usta, geleneksel yöntemlerle yaptığı işlemleri ilk günkü titizlikle devam ettiriyor.
İşin aşamaları: Ateşte tavlamadan kalaylamaya
Özen’in anlattığı çalışma düzeni, kalaycılığın neden sabır ve ustalık gerektirdiğini gösteriyor. Önce bakır kaplar ateşte tavlanıyor, ardından yüzey özel işlemlerle temizlenip düzeltiliyor. Son aşamada meşe kömürü kullanılarak parlatılan kaplar, nihai işlem olan kalaylama ile müşteriye teslim ediliyor. Usta, tüm süreçlerin tamamen el emeğine dayandığını vurguluyor.
Günlük yaşam, müşteri profili ve zorluklar
Özen, geçmişte hemen her evde bakır kap bulunduğunu, ancak teknolojinin gelişmesi ve çelik ürünlerin yaygınlaşmasıyla iş hacminin azaldığını belirtiyor. Usta, mesleğin genç nesil tarafından tercih edilmemesinden yakınıyor: "Eskiden işlerimiz çok yoğundu. Sabah başlayıp geceye kadar çalışırdık. Şimdi meslek unutulmaya yüz tuttu ama yine de bakır kullanan vatandaşlarımız geliyor. Biz de elimizden geldiğince bu geleneği sürdürmeye çalışıyoruz."
Özen ayrıca, "Bu işi öğrenmek isteyen pek kalmadı. Oysa kalaycılık hem sanat hem de kültürdür. Bizden sonra devam ettiren olur mu bilmiyorum" diyerek çırak eksikliğine dikkat çekiyor.
Kültürel değer ve yerel talep
Usta, özellikle köylerden ve çevre ilçelerden gelen vatandaşların eski bakır kazan, tencere ve sinileri tamir ve kalay yaptırmak için dükkâna getirdiğini, bazı müşterilerin aynı kapları yıllardır kullandığını belirtiyor. Bu durum, kalaycılığın hem pratik bir tamir hizmeti hem de bölgesel bir kültür mirası olarak değer taşıdığını gösteriyor.
Özetle, Şaban Özen’in 45 yıllık çalışması, yerel el sanatlarının korunmasının zorluklarını ve önemini ortaya koyuyor; mesleğin devamı, usta birikiminin ve yeni nesil ilgisinin korunmasına bağlı.
ERFELEK İLÇESİNDE TEKNOLOJİNİN GELİŞMESİYLE BİRLİKTE UNUTULMAYA YÜZ TUTAN MESLEKLERDEN KALAYCILIĞI SÜRDÜREN 74 YAŞINDAKİ ŞABAN ÖZEN, YARIM ASRA YAKLAŞAN EMEĞİYLE BAKIR KAPLARA YENİDEN HAYAT VERİYOR. YILLARDIR ÖRS BAŞINDA ÇALIŞAN ÖZEN, BAKIR KAPLARI ATEŞTE TAVLAYIP MEŞE KÖMÜRÜYLE PARLATIYOR, ARDINDAN KALAYLAYARAK MÜŞTERİLERİNE TESLİM EDİYOR.
