Toplantı çerçevesinde varılan anlaşmaların özeti:
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali Zeydi arasında Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde gerçekleştirilen görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, iki ülke arasında çok sayıda iş birliği belgesinin imzalandığı açıklandı. Erdoğan, görüşme sonuçları arasında öne çıkan başlık olarak British Petrol’ün operatörlüğünü yürüttüğü Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrolleri’ne ortaklık verilmesini duyurdu ve imzalanan anlaşmayı enerji alanında tarihi bir adım olarak nitelendirdi.
Kerkük ortaklığı ve enerji hedefleri:
Erdoğan, enerji alanında gelinen noktayı değerlendirirken, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması'nın dün itibarıyla sona erdiğini belirtti ve iki ülke arasındaki enerji iş birliğini daha kapsamlı bir anlaşmayla ilerletmeyi hedeflediklerini söyledi. Basın toplantısında Erdoğan’ın ifadelerine göre, "British Petrol’ün operatörlüğünü yürüttüğü Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrolleri’ne ortaklık verilmiştir" ve söz konusu anlaşma enerji alanındaki ortaklık açısından "tarihi bir adım" olarak tanımlandı.
Enerji başlığında ayrıca, Irak Başbakanı Zeydi’nin Türkiye'ye yönelik kapasite teklifine de vurgu yapıldı; Erdoğan, Zeydi’nin "Türkiye’ye günde 1 milyon varil petrol verebiliriz" sözünü aktardı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’na seslenerek bu kaynağın değerlendirilmesi halinde dışa bağımlılığın azaltılabileceğini belirtti: "Hemen komşumuz Irak’tan 1 milyon varil petrolü buraya transfer ettik mi ihtiyacımızı karşılar".
Güvenlik, savunma ve bölgesel iş birliği:
Görüşmede enerji kadar güvenlik ve savunma konularının da yoğun şekilde ele alındığı kaydedildi. Erdoğan, bölgedeki savaş ortamının Irak'ı derinden etkilediğini belirterek, Türkiye'nin Irak'ın huzur ve istikrarını kendi güvenliğinden ayrı tutmayacağını vurguladı. Bu bağlamda, Irak’ın ihtiyaç duyduğu savunma sanayi ürünlerinin tedarikinde Türkiye'nin üzerimize düşeni yapmaya hazır olduğu mesajı verildi.
Cumhurbaşkanı, Türkiye'nin Terörsüz Bölge vizyonu ile Iraklı muhataplarla yakın diyalog içinde olduğunu ifade ederek, "İnşallah her iki ülkeye de ağır bedeller ödeten bu meseleyi kalıcı olarak gündemimizden çıkartacağız" dedi. Görüşmelerde güvenlik ve terörle mücadele başlıklarının önemli yer tuttuğu belirtildi.
Kalkınma, ticaret ve su yönetimi iş birlikleri:
Erdoğan, iki ülkenin iklim değişikliğinin getirdiği zorluklar karşısında suyun sürdürülebilir kullanımına dair iş birliğini ilerletme iradesinin tam olduğunu söyledi ve bunu akılcı, bilimsel ve insani temelde sürekli bir iş birliği alanı olarak gördüklerini vurguladı. Ayrıca, geçen yıl Irak ile yaklaşık 17 milyar dolara yaklaşan ticaret hacminin daha ileri seviyelere taşınmasının hedeflendiği belirtildi.
Cumhurbaşkanı, Körfez bölgesinin dünya ile bağlantısının Irak üzerinden sağlanmasını esas alan Kalkınma Yolu Projesi'ne artan önem atfettiğini ve bu konuda Başbakan Zeydi’nin güçlü iradesini memnuniyetle karşıladığını söyledi. Erdoğan, Zeydi’nin heyetindeki bakanların yanı sıra iş insanları, müteahhitler ve yatırımcılardan oluşan geniş bir heyetin bulunmasının yatırım ve projelerin ilerlemesi açısından önemli olduğunu ifade etti.
Irak Türkmenleri ve bölgesel bütünleşme:
Toplantıda Irak Türkmenleri konusunda da değerlendirme yapıldı. Erdoğan, Irak’ın beşeri zenginliğinin bir parçası olan Irak Türkmenlerine Zeydi'nin hassasiyetle yaklaştığını belirtti ve Zeydi’nin heyetinde Irak Türkmen Cephesi Genel Başkanı ile Kerkük Valisi Selman Ağoğlu’nun yer almasını özellikle anlamlı bulduğunu söyledi.
Irak Başbakanı Zeydi ise görüşmeyi protokol icabı bir ziyaret olarak tanımlamadığını, iki ülke ilişkilerinin asırlara dayanan bağlarının pekiştirilmesi niyetini taşıdığını ifade etti. Zeydi, Kalkınma Yolu Projesi'ne atıfla coğrafyanın iki nehir verdiğini ve üçüncü bir ‘ekonomi nehri’ kurulması arzusunu dile getirdi.
Genel olarak, Külliyede imzalanan belgeler, enerji, savunma, ulaştırma, su yönetimi ve ticaret gibi alanlarda kapsamlı iş birliğinin başlangıcını işaret ediyor. Kerkük sahasındaki ortaklık duyurusu ve Irak’ın petrol arzı teklifleri, ilişkilerin ekonomik ve stratejik eksende derinleşmesine zemin hazırlıyor.
Erdoğan ve Zeydi toplantıyı sonlandırırken karşılıklı destek ve iş birliği taahhütlerini yineledi; imzalanan anlaşmaların uygulamaya geçirilmesi ve somut projelerin hayata geçirilmesi sonraki dönemde iki ülke ilişkilerinin seyri açısından belirleyici olacak.
CUMHURBAŞKANI RECEP TAYYİP ERDOĞAN VE IRAK BAŞBAKANI ALİ ZEYDİ, CUMHURBAŞKANLIĞI KÜLLİYESİNDE GERÇEKLEŞEN GÖRÜŞMENİN ARDINDAN ORTAK BASIN TOPLANTISI DÜZENLEDİ. BASIN TOPLANTISINDA KONUŞAN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, BİRÇOK KONUDA İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMALARINA VARILDIĞINI BUNLARDAN BİRİSİNİN DE KERKÜK ÜRETİM SAHASINDA TÜRKİYE PETROLLERİ’NE ORTAKLIK VERİLMESİ OLDUĞUNU DUYURDU.
