Artan Elektronik Atık: Tehditler ve Çözüm Önerileri
Dünya genelinde, 2010 yılında 34 milyar kilogram elektronik atık ortaya çıkarken, bu rakam 2022'de kişi başına yaklaşık 7,8 kilogram elektronik atığa denk gelen 62 milyar kilograma yükseldi. Bu durum, insan sağlığı ve çevre için önemli tehditler oluşturuyor. Uzmanlar Uyarıyor
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Yüksel Ardalı, elektronik atık sorununun etkili bir şekilde yönetilmediği takdirde risklerin artacağına dikkat çekti. Ardalı, "Her yıl kullanım süresi dolan milyonlarca elektronik atık, atık olarak değerlendirilmemelidir. Bu atıklar uygun bir şekilde yönetilmezse, çevreye ve insan sağlığına zarar verebilir," dedi.
Uluslararası Elektronik Atık Günü
14 Ekim, Uluslararası Atık Elektrikli ve Elektronik Ekipman (WEEE) Forumu tarafından "Uluslararası Elektronik Atık Günü" olarak belirlenmiştir. Amacı, elektronik atık yönetimi konusunda farkındalık oluşturmaktır.
E-Atık İstatistikleri
4. Küresel E-Atık İzleme Raporu’na göre, elektronik atıkların yönetimi konusunda, belirli kıtaların geri dönüşüm oranları büyük farklılıklar göstermektedir. Örneğin; Avrupa, %42,8 ile en yüksek geri dönüşüm oranına sahipken, Afrika'da bu oran %1 olarak kaydedilmiştir.
Elektronik Atık Yönetiminde 6 Kategori
Prof. Dr. Ardalı, "Elektronik atık yönetmeliğimiz 6 kategoriye ayrılmaktadır: buzdolabı gibi soğutucular, çamaşır ve bulaşık makineleri, televizyon ve monitörler, bilişim ve telekomünikasyon cihazları, aydınlatma ekipmanları ve küçük ev aletleri," şeklinde bilgi verdi. Tehlikeli Maddeler ve Çevresel Etkiler
Uygun şekilde atılmayan elektronik atıklar, cıva ve kloroflorokarbon gibi tehlikeli maddeleri çevreye salmaktadır. Bu durum, insan sağlığını ve biyoçeşitliliği tehdit etmektedir.
Küresel Elektronik Atık Sorunları
Dünya genelinde, 66 milyon insanın elektronik atık mevzuatına tabiyken, 40 milyon ton elektronik atık hala çöp sahalarına atılmakta veya standartlar dışı bir biçimde işlenmektedir. Bu sorun, gelişmekte olan ülkeleri yasa dışı atık sevkiyatlarıyla ciddi sağlık ve çevre sorunlarıyla karşı karşıya bırakmaktadır.
Çözüm Yolları
Ardalı, elektronik atıkların öncelikli olarak sistematik şekilde toplanması, sınıflandırılması ve geri dönüşüm sürecine dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Elektronik atıkların bilinçli bir şekilde yönetilmesinin çevresel sürdürülebilirlik açısından büyük bir öneme sahip olduğunu vurguladı.
Elektronik atık yönetimi konusunda tüketicilerin bilinçlenmesi gerektiğini belirten Ardalı, "Atıkların evsel atıklarla karıştırılmaması gerekiyor. Elektronik atıklara sahip olan kişiler, bu atıkları belediyeden ya da çevre bakanlığının toplam alma biriminden yardım alarak gönüllü olarak teslim edebilirler," şeklinde konuştu.
Elektronik atıkların doğru yönetilmesi, hem çevresel kirliliğin önlenmesine hem de kaynakların daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacaktır.
