ekran maruziyeti ve artan kuru göz vakaları:
Dijital ekranlar günlük yaşamın vazgeçilmezi haline geldikçe göz kuruluğu yakınmaları da artıyor. Medicana Zincirlikuyu Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Efekan Coşkunseven ve Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Bölümü’nden Doç. Dr. Burcu Yakut son dönemde polikliniklere başvuran hastalarda kuru göze sık rastlandığını vurguluyor. Her iki uzman da ekrana uzun süre bakmanın, çevresel faktörlerin ve bazı ilaç ya da hastalıkların kuru göze zemin hazırladığını belirtiyor.
neden daha sık görüyoruz:
Prof. Dr. Coşkunseven, göz kuruluğunu; gözyaşı üretiminin azalması veya gözyaşı içeriğinin yetersiz olması olarak tanımlıyor. Normalde dakikada ortalama 15-20 kez gerçekleşen göz kırpma, kitap okurken yaklaşık 12’ye, bilgisayar, tablet veya telefon kullanırken ise neredeyse 5’e düşüyor. Bu düşüş, gözyaşının yeterince yenilenmemesine ve yağ tabakasının oluşamamasına yol açarak buharlaşmayı hızlandırıyor. Ayrıca klimalı ortamlar, soğuk hava, stres, antidepresanlar gibi ilaçlar ve hormon düzeyindeki değişiklikler de kuru göz riskini artırıyor.
belirtiler ve hasta profili:
Uzmanların aktardığı belirtiler arasında yanma, batma, kızarıklık, kumlanma hissi ve özellikle görme bulanıklığı yer alıyor. Prof. Dr. Coşkunseven, 35 yaş civarından itibaren hormon seviyeleri ve gözyaşı kalitesindeki değişikliklerle birlikte kuru göz şikayetlerinin daha sık ortaya çıktığını; Doç. Dr. Yakut ise çocuklarda dahi benzer şikayetlerin görüldüğünü söylüyor. Günlük poliklinik koşullarında hastaların yaklaşık %60-70’inde göz kuruluğu bulguları tespit ediliyor.
korunma ve tedavi yaklaşımları:
Uzmanlar tedavide basamaklı yaklaşımın önemine dikkat çekiyor. Hafif evrelerde yaşam tarzı değişiklikleri ve basit önlemlerle belirgin düzelme sağlanabiliyor. İlk basamak olarak suni gözyaşı damlaları ile gözyaşı miktarı ve kalitesi destekleniyor; bu ürünlerin içinde yağ ve vitamin içeren formülasyonlar bulunabiliyor. İkinci basamakta gerekirse immün süpresif ilaçlar gibi daha ileri tedavilere başvurulabiliyor. Ayrıca ağır vakalarda otolog serum damlaları ve antienflamatuar ilaçlar gündeme gelebiliyor.
ekran kullanırken pratik önlemler:
Doç. Dr. Yakut, ekrana bakarken göz kırpma refleksinin azalmasını telafi etmek için 20-20 kuralını öneriyor: her 20 dakikada bir 20 saniye ekrandan uzaklaşıp gözleri dinlendirmek ve daha sık kırpmaya dikkat etmek. Ekranın göz düzeyinin bir miktar altında konumlandırılması, ekran- göz uzaklığının korunması, düzenli molalar, klimalı ve kuru ortamlarda nemlendirici kullanımı gibi basit düzenlemeler belirtileri azaltabiliyor. Ayrıca sosyal hayata, spora ve ekran dışı aktivitelere zaman ayırmanın da faydası vurgulanıyor.
ne zaman doktora başvurulmalı:
Eğer yaşam tarzı değişiklikleri ve basit tedavilerle şikayetler geçmiyorsa, hastaların mutlaka göz hekimine başvurması gerekiyor. Prof. Dr. Coşkunseven’in verdiği bilgilere göre her 10 hastadan yaklaşık 3’ü ciddi kuru göz şikayetiyle kliniğe geliyor; altta yatan romatizmal hastalıklar veya kronik durumlar ağır kuru göze yol açabiliyor. Bu tür durumlarda ayrıntılı testlerle kuru göz derecelendirilip uygun tedavi basamağı belirleniyor.
Sonuç olarak uzmanlar, artan ekran maruziyetine bağlı kuru göz sıkıntısına karşı bilinçli ekran kullanımı, düzenli molalar, uygun çevresel düzenlemeler ve gerektiğinde tıbbi müdahale ile yaşam kalitesinin korunabileceğini belirtiyor. Özellikle sürekli şikayet yaşayanların hızlıca uzman görüşü alması öneriliyor.
PROF. DR. EFEKAN COŞKUNSEVEN
