Edirne’de geri dönüşümle hayata dönen gelenek: İlkyaz Bez Bebekleri
İlkyaz Bez Bebekleri projesi, Edirne’de yaşayan 76 yaşındaki Emine Çağlayan tarafından başlatıldı. Tamamı geri dönüşüm malzemeleri kullanılarak hazırlanan bez bebekler, çocukluk anılarını, dayanışmayı ve umudu temsil ediyor. Proje, kentte unutulmaya yüz tutmuş bir el sanatını güncel ihtiyaçlarla buluşturuyor.
Projenin doğuşu ve üretim süreci
Yaşamı boyunca sanatın çeşitli dallarıyla uğraşan Emine Çağlayan, evdeki kumaş artıkları ve kullanılmayan eşyaları değerlendirerek başlattığı projede eski gelenekleri çağdaş bir yaklaşımla yorumluyor. Edirne Kent Konseyi Kadın Meclisi Kültür Sanat Çalışma Grubu üyesi kadınlar, haftanın belirli günlerinde bir araya gelerek üretmenin ve paylaşmanın mutluluğunu yaşıyorlar. Projenin yürütüldüğü atölye ortamında, katılımcılar "Birlikte üretiyor, birlikte güçleniyoruz" sloganıyla hem el sanatlarını yaşatıyor hem de sosyal bağlarını güçlendiriyor.
Katılımcıların deneyimleri ve teknikler
Emine Çağlayan projeyi anlatırken, "Tamamen geri dönüşüm ürünleri kullanıyoruz. Eskiyi canlandırmak, arkadaşlarımla paylaşmak beni mutlu ediyor" diyor. Çocukluğunda tahtalarla, hamurla, çamurla bebekler yapan Çağlayan, bu geleneği kumaş parçaları ve terkedilmiş objelerle sürdürerek hem estetik hem de sürdürülebilir bir üretim modeli ortaya koyuyor.
46 yaşındaki ev hanımı Gül Şengül ise, "İlk gördüğümde çok enteresan geldi, sonra çocukluğuma döndüm. Yapmaya başlayınca el sanatları ile muhteşem bir esere dönüştüğünü gördüm" diyerek projeye kattığı duyguyu özetliyor. Katılımcılar, küçük kumaş parçalarını ve kullanılmayan eşyaları nesneleştirerek bez bebeklere dönüştürüyor.
El Sanatları Öğretmeni Sevilay Güler, projede çeşitli materyallerin kullanıldığını, geleneksel süslemelerle bebeklere son dokunuşların yapıldığını ve bu eserlerin gelecek nesillere aktarılmasının amaçlandığını belirtiyor.
Toplumsal etki ve ekonomik hedefler
Proje, katılımcılara hem sosyal bir buluşma alanı sağlıyor hem de unutulmaya yüz tutmuş el sanatlarını canlı tutuyor. Kadınlar, üretim sürecinde sohbet ederek gelenekleri yad ediyor ve birlikte üretmenin verdiği tatmini yaşıyor. İlerleyen süreçte üretilen bez bebeklerin satışa sunulmasıyla ev ekonomilerine katkı sağlanması hedefleniyor.
İlkyaz Bez Bebekleri, geri dönüşüm bilincini kültürel mirasla birleştirerek Edirne’de hem el sanatlarını hem de toplumsal dayanışmayı güçlendiren bir model oluşturuyor.
EDİRNE’DE YAŞAYAN 76 YAŞINDAKİ EMİNE ÇAĞLAYAN’IN BİR HAYALLE BAŞLATTIĞI “İLKYAZ BEZ BEBEKLERİ” PROJESİ, KADINLARI GEÇMİŞİN SICAK ANILARINDA BULUŞTURUYOR. TAMAMI GERİ DÖNÜŞÜM MALZEMELERİNDEN HAZIRLANAN BEZ BEBEKLER, SADECE BİRER EL EMEĞİ ÜRÜNÜ DEĞİL; ÇOCUKLUK HATIRALARINI, DAYANIŞMAYI VE UMUDU DA İÇİNDE TAŞIYOR.
