E-ticarette iade süreçleri ve 'İade Ekonomisi'
E-ticaretin sunduğu "tek tıkla iade" kolaylığının arkasında, hem işletmelere hem çevreye ağır yük getiren karmaşık bir tersine lojistik operasyonu bulunuyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla büyüyen "İade Ekonomisi"nin mali ve çevresel boyutlarını değerlendirdi.
Tek bir iadenin yolculuğu
Dr. Pala, bir ürünün müşteriden depoya geri dönüşünün toplama, taşıma, kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi çok katmanlı bir süreci tetiklediğine dikkat çekti. Bu adımların her biri tekil bazda ek maliyet ve iş gücü gerektiriyor; dolayısıyla iade sürecinin maliyeti bazen ürünün tekil üretim maliyetini aşabiliyor. Dr. Pala, bunun sonucunda bazı işletmelerin iade edilen ürünleri yeniden satışa hazırlamak yerine imha etmeyi tercih edebildiğini vurguladı.
Görünmeyen karbon yükü
En sık bildirilen iade nedeni olan "beden uyuşmazlığı" kontrolsüz yönetildiğinde arka planda ciddi çevresel etkiler doğuruyor. Dr. Pala, tüketicinin "uymazsa geri gönderirim" rahatlığının görünmeyen bir karbon ayak izi yarattığını belirterek şunları söyledi: "Bir ürün, kargo aracılığıyla toplama merkezlerine, ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıp yeniden paketlendikten sonra stoklanıyor ve başka bir sevkiyata hazırlanıyor."
Moda perakendesinde, iade kaynaklı süreçlerin ürün başına düşen emisyonu ilk sevkiyattaki emisyonu aşabilecek düzeye gelmesi sektörde ekolojik bir yük oluşturuyor.
Çözüm: stratejik iyileştirme
Dr. Pala, bu yükün azaltılmasının tersine lojistik süreçlerinin daha dikkatli ve düzenli uygulanmasına bağlı olduğunu ifade etti. Taşıma planlaması, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının iyileştirilmesi ile hem operasyonel maliyetler düşürülebilir hem de sürdürülebilirlik hedeflerine uyum sağlanabilir. Doğru yönetilen tersine lojistik, hem verimliliği artırıyor hem de çevresel riskleri minimize ediyor.
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ LOJİSTİK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ DR. ÖĞRETİM ÜYESİ MELİSA ÖZBİLTEKİN PALA, E-TİCARETİN GETİRDİĞİ "TEK TIKLA İADE" KONFORUNUN ARDINDA HEM ŞİRKETLERİ HEM DE ÇEVREYİ ZORLAYAN DEVASA OPERASYONLAR YATTIĞINA DİKKAT ÇEKTİ.
