Otizmi "düzeltmek" yerine "anlamak" gerekiyor
Türkiye Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Budagova, otizmin hastalık değil nörogelişimsel bir farklılık olduğunu belirterek, "Otizmli çocuklar dünyayı farklı algılar, farklı iletişim kurar ve farklı tepkiler verir. Bu nedenle onları 'düzeltmek' değil, 'anlamak' gerekir" diye konuştu.
2 Nisan: Otizm Farkındalık Günü ve toplumsal çağrı
Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü, Dr. Budagova'ya göre yalnızca bir hatırlatma değil; toplumun otizmi doğru anlaması ve kabullenmesi için bir çağrı niteliği taşıyor. Toplumsal yaklaşımın, otizmli bireylerin yaşam kalitesi üzerinde belirleyici olduğunu vurguladı.
Otizmin görülme sıklığındaki değişim
Dr. Budagova, son yıllarda otizmin daha sık gözlemlendiğini ancak bunun önemli ölçüde farkındalığın artması, tanı kriterlerindeki genişleme ve erken değerlendirme uygulamalarından kaynaklandığını belirtti. Otizmin çocuklukta başlayıp yaşam boyu süren bir gelişim farklılığı olduğuna dikkat çekti.
Bebeklik ve erken çocuklukta dikkat edilmesi gereken işaretler
Uzman, ailelerin erken dönemde dikkat etmesi gereken belirtileri şöyle sıraladı: ismini çağırınca tepki vermeme, göz teması kurmama, işaret etme veya ortak dikkat kurmada zorluk, konuşma gecikmesi ya da konuşmama, tekrarlayan hareketler, değişikliklere karşı aşırı direnç. Bu belirtiler gözlendiğinde vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesi önerildi.
Nedenler: Genetik ve çevresel etkenlerin birlikte etkisi
Dr. Budagova, otizmin tek bir nedeni olmadığını, genetik yatkınlık ile çeşitli çevresel faktörlerin birlikte etkili olduğunu söyledi. Özellikle ileri ebeveyn yaşı ve bazı gebelik/doğum koşullarının riskle ilişkili olabileceğini ifade etti. Ayrıca, aşılar ile otizm arasında hiçbir bilimsel bağlantı bulunmadığını vurguladı.
Tedavi yaklaşımı: Eğitim ön planda, ilaç destek amaçlı
Uzman, otizmin temel belirtilerini ortadan kaldıran bir ilaç tedavisi bulunmadığını kaydetti. Tedavinin esasını özel eğitim programları ve erken müdahale oluşturuyor. İlaçların ise yalnızca uyku, dikkat eksikliği veya kaygı gibi eşlik eden sorunlarda destekleyici olarak kullanıldığını belirtti.
Toplumsal kabul ve yönlendirme
Dr. Budagova sözlerini, otizmli bireylerin yaşamını kolaylaştıran unsurun toplumun yaklaşımı olduğuna dikkat çekerek tamamladı: Yargılamak yerine anlamaya çalışmak, dışlamak yerine kabul etmek büyük fark yaratır. Erken fark etme, doğru yönlendirme ve toplumsal kabulün artırılmasının hem bireylerin hem de toplumun geleceğini güçlendireceğini ifade etti.
ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİ UZMANI DR. GÜNAY BUDAGOVA, “OTİZMLİ ÇOCUKLAR DÜNYAYI FARKLI ALGILAR, FARKLI İLETİŞİM KURAR VE FARKLI TEPKİLER VERİR. BU NEDENLE ONLARI ‘DÜZELTMEK’ DEĞİL, ‘ANLAMAK’ GEREKİR” DEDİ.
