Mantar zehirlenmelerinde gecikmeli risk ve alınacak önlemler
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Acil Tıp ve Fitoterapi Uzmanı Prof. Dr. Türker Yardan, doğadan toplanan mantarların tüketiminin karaciğer ve böbrek yetmezliğine, hatta ölüme yol açabileceği uyarısında bulundu. Yağışlı dönemlerde doğal ortamlarda yetişen mantarların sayısındaki artışın zehirlenme vakalarını da yükselttiğini belirten Yardan, ölümcül vakaların önemli bir etkeni olarak amanita phalloides (köy göçüren) türünü işaret etti.
Belirtiler ve zamanlama:
Yardan, zehirlenme belirtilerinin genellikle gecikmeli başladığını; ilk dönemde bulantı, kusma ve ishal gibi şikayetlerin ortaya çıktığını ve bu belirtilerin çoğunlukla 6-12 saat sonra başladığını söyledi. Hastalığın ilerleyen aşamasında, kişide geçici bir düzelme hissi oluşabileceğini ancak bunun yanıltıcı olduğuna dikkat çekti. Gerçek organ hasarı, özellikle karaciğer ve böbrek hasarı, 3-6 gün içinde belirginleşebiliyor. Bu nedenle şikayetlerin azalması, zehirlenmenin geçtiği anlamına gelmiyor.
Pişirmek, kurutmak veya salamura işlemleri zehri yok eder mi:
Yardan, mantarların sirkeli veya tuzlu suda bekletilmesi, kaynatılması, iyi pişirilmesi veya güneşte kurutulmasının zehirli maddeleri ortadan kaldırmadığını vurguladı. Ayrıca zehirli mantarları görüntü, koku veya tat yoluyla güvenilir biçimde ayırt etmenin mümkün olmadığını belirtti. Bazı mantar türlerinin alkolle birlikte tüketilmesinin ise çarpıntı, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve baş dönmesi gibi ek sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekti.
İzleme, örnek saklama ve acil müdahale:
Doğadan toplanan mantarları yiyen kişilerin şikayetleri olmasa bile sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini söyleyen Yardan, belirtilerin ortaya çıkmasını beklemenin ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirtti. Zehirlenme şüphesi durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidilmelidir. Tüketilen mantardan geriye örnek kalması halinde bunun teşhis sürecinde yardımcı olacağını belirten Yardan, mantardan kalan örneğin hastaneye götürülmesini önerdi. Aynı mantarı tüketen kişilerde şikayet olmasa bile mutlaka kontrol yapılmalıdır.
Yardan son olarak, ağır mantar zehirlenmelerinde karaciğer yetmezliği gelişebildiğini ve bazı hastalarda karaciğer naklinin gerekebildiğini hatırlatarak erken müdahalenin hayati önemde olduğunu vurguladı. Vatandaşların doğada toplanan mantarlar yerine denetimli üretimle elde edilen kültür mantarlarını tercih etmeleri önerildi. Mantar zehirlenmesinin basit bir gıda zehirlenmesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altı çizildi.
DOĞADA YETİŞEN BİR MANTAR (ARŞİV)
