DOB-DER Başkanı Adnan Aydın: Otizm farkındalığı sadece bugün değil 365 gün sürmeli
2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü'nde vurgu: Eğitim öncelikli, toplum destekleyici olmalı
Diyarbakır Otizmli Bireyler Derneği (DOB-DER) Başkanı Adnan Aydın, 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü dolayısıyla otizmli bireylerin ve ailelerin karşılaştığı sorunları, beklentilerini ve çözüm önerilerini paylaştı. Aydın, otizm spektrum bozukluğunu doğuştan gelen veya yaşamın ilk aylarında ortaya çıkan karmaşık bir nörolojik farklılık olarak tanımladı ve tanının yaklaşık 12 aylıktan itibaren konulabildiğini vurguladı.
Aydın, yapılan araştırmalara atıfla dünya ortalamasında her 36 çocuktan biri otizm spektrumunda yer aldığı, bazı çalışmalarda bu oranın 30’da 1 olarak ifade edildiğini belirtti. Türkiye için kesin bir kayıt sistemi olmamakla birlikte yapılan araştırma ve tahminlere göre 2 milyonun üzerinde otizmli birey ve aile ferdinin bulunduğu öngörülmektedir.
Eğitim temel yaklaşım: Rehabilitasyon saatleri yetersiz
Aydın, güncel literatürde otizmde en etkili ve temel yaklaşımın eğitim olduğunun kabul edildiğini belirtti. Davranışsal problemlerde ilaç tedavisinin bazı durumlarda gerektiğini fakat asıl yöntemin eğitim olduğunu vurgulayan Aydın, rehabilitasyon merkezlerinde verilen eğitim sürelerinin yetersizliğine dikkat çekti. Mevcut uygulamada eğitim süreleri aylık olarak bireysel 8 saat, grup 4 saat ile sınırlı olup bunun yetersiz olduğu ifade edildi; oysa Avrupa’daki bazı ülkelerde eğitim sürelerinin günlük 8-9 saate kadar çıktığı görüldüğü belirtildi.
Yapılan gözlemler ve araştırmaların, yoğun ve düzenli eğitim alan bireylerin önemli gelişim gösterdiğini, daha bağımsız yaşayabildiklerini ve iş hayatına katılabildiklerini ortaya koyduğunu söyleyen Aydın, eğitim çağını tamamlamış otizmli bireyler için mesleki eğitim atölyelerinin kurulmasının önemine işaret etti.
Otizm yaşam kampüsleri ve mesleki atölyeler önerisi
Aydın, mesleki eğitim atölyelerinin hem bireylerin iş hayatına kazandırılmasına hem de sosyal yaşama katılımlarına katkı sağlayacağını, aynı zamanda aileler için önemli bir destek mekanizması oluşturacağını belirtti. Bu kapsamda eğitim, sağlık, spor, tarım ve mesleki alanların bir arada bulunduğu, yatılı ve gündüzlü hizmet verebilecek "otizm yaşam kampüsleri" kurulmasının büyük bir ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Böyle bir kampüsün otizmli bireylerin eğitim almasını, meslek edinmesini ve sosyal yaşama katılmasını desteklerken; ailelerin zorunlu durumlarda, taziye, düğün gibi etkinliklerde çocuklarını güvenle emanet edebileceği bir yapı sunacağı ve birçok sorunun çözümüne katkı sağlayacağı vurgulandı.
Toplumsal bilinçlenme ve empati çağrısı
Aydın, 2 Nisan’ın yalnızca bir gün ya da bir hafta ile sınırlı kalmaması gerektiğini, farkındalığın 365 gün boyunca sürdürülmesi gerektiğini söyledi. Otizmli bireylere sahip ailelerin beklentisinin acıma duygusuyla değil, anlayış ve destekle yaklaşılması olduğunu belirten Aydın, yargılayıcı veya dışlayıcı tavırlardan kaçınılmasının önemini vurguladı.
En büyük sorunlardan birinin okul çağındaki çocukların eğitimde yaşadığı yetersizlikler ve ailelerin toplum tarafından dışlanması olduğuna dikkat çeken Aydın, toplu taşıma araçlarında, parklarda, yürüyüş alanlarında, alışveriş merkezlerinde ve restoranlarda otizmli bireylerle birlikte vakit geçirmenin toplumun bakış açısı nedeniyle zorlaştığını aktardı. Bu nedenle toplumsal bilinçlenmenin artırılması, empati kültürünün yaygınlaştırılması ve kapsayıcı bir yaklaşımın benimsenmesinin büyük önem taşıdığını kaydetti.
DOB-DER Başkanı Aydın: "Sadece bugün değil, 365 gün otizmli bireylerin varlığından haberdar olalım"
