Diyarbakır Çayönü Tepesi'nde 9 bin 500 yıllık 'Kamusal Yapı' keşfedildi
Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki 12 bin yıllık Çayönü Tepesinde süren arkeolojik kazılarda, alanın doğu kesiminde yaklaşık 9 bin 500 yıllık bir 'Kamusal Yapı' tespit edildi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Müzecilik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki ekip, doğu kesiminde yoğunlaşan çalışmalarda boya ve sıva izleri belirledi.
Kazı çalışmaları ve bulgunun saptanması
Kazılar, Ergani'de 1964'ten bu yana aralıklarla yürütülüyor. Bu yıl doğu kesiminde yaklaşık 900 metrekarelik alanda sürdürülen çalışmalar sonucunda, geçmişte toplantı ve etkinliklerin yapıldığı değerlendirilen özel nitelikli bir yapı ortaya çıkarıldı. Ekip, yapının en az iki evresi olduğunu ve kullanım süresinin 150-200 yıl aralığında olabileceğini bildiriyor.
Yapının özellikleri
Yapıda boya ve sıva izleri tespit edildi; kırmızı rengin tüm tonlarını barındıran boya tabanı, alanda daha önce görülmemiş bir bulgu olarak öne çıkıyor. Sarıaltun, dağlık alanda aşıboyası (sarı ya da kırmızı demir cevherinden elde edilen doğal boya) veya kırmızı renkli kil malzemesi kullanıldığını öngördüklerini, ancak kesin sonucun analizler sonrası netleşeceğini belirtti.
Kronolojik ve kültürel önem
Bulunan yapı, Çayönü'nün diğer konut ve barınaklarından farklı olarak kamuya ait kullanım izleri taşıyor. Yapının, Terrazzo Yapısı olarak tanımlanan mozaikli tabanlı yapı ile hemen doğusunda ve aynı dönemde inşa edilmiş olması, bulgunun merkezî önemini artırıyor. Sarıaltun, yapının Çayönü'nün kritik evresi olan M.Ö. 7600-7500 dönemindeki yaşam modelini aydınlatma potansiyeline dikkat çekti.
Değerlendirme
Kazı ekibi, yapının en az dört kez taban boyası yenilemesi gördüğünü ve yapının tekrar tekrar kullanıldığını tespit etti. Bu özellikler, yapıyı sadece bir konut ya da haneden ayırarak ortak kullanım, toplantı veya ritüel amaçlı bir mekan olarak değerlendirmeyi güçlendiriyor. Analizler tamamlandığında, yapı hakkında daha kesin işlevsel ve kronolojik veriler elde edilecek.
Çalışmalar devam ediyor; ekip, elde edilen veriler ışığında bölgedeki yerleşik yaşam, tarım ve ritüel pratiklerine dair ayrıntılı sonuçlar sunmayı hedefliyor.
Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki 12 bin yıllık Çayönü Tepesi'nin doğusunda yürütülen arkeolojik kazıda, yaklaşık 9 bin 500 yıllık "Kamusal Yapı" bulundu.
