Derin Miras projesiyle Çanakkale batıkları korunuyor
Derin Miras projesi kapsamında Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığı (ÇOK A.Ş.) arasında yürütülen çalışmalar, Çanakkale Boğazı'ndaki tarihi gemi batıklarının korunması ve sürdürülebilir dalış turizmine kazandırılması için yeni bir dönem başlattı. Protokol, Ocak ayında Boot Düsseldorf fuarında imzalandı.
Projenin amaçları ve iş birliği
Proje ile batıkların belgelenmesi ve dijital kayıt altına alınması, katodik koruma uygulamalarıyla kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması, deniz ekosisteminin korunması ve sürdürülebilir dalış turizminin geliştirilmesi hedefleniyor. Ortak girişimde Limak, Yapı Merkezi, Güney Kore'den DL E&C ve SK ecoplant şirketleri yer alıyor.
Katodik koruma yöntemi
Çevre dostu bir yöntem olan katodik koruma ile batıklara fiziksel müdahale yapılmadan, batıkların yanlarına yerleştirilen çinko anotlar sayesinde korozyonun ilerlemesi durduruluyor. Bu yaklaşım, yapısal bütünlüğü korurken batıkların deniz canlıları için barınak oluşturarak biyolojik çeşitliliğe katkı sağlamasını amaçlıyor.
İlk uygulama: HMS Louise
Katodik korumadan sonra gerçekleştirilen ilk uygulama, Suvla Koyu'nun kuzeyinde 13 metre derinlikte bulunan HMS Louise batığında yapıldı. 1915 Çanakkale Deniz Savaşları'nda yer alan muhrip tipi gemi, arşiv kayıtlarına göre karaya oturmuş ve kurtarılamamış; bugün hâlâ bütüncül yapısını koruyarak su altında görülebiliyor.
İlk koruma uygulamasının ardından HMS Louise batığına dalış düzenlendi. Dalışa, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO'su Murat Sarıkaya, basın mensupları ve proje ekibi ile profesyonel dalış eğitmenlerinden oluşan uzman ekip katıldı. Dünya çapında tanınan İsveçli su altı fotoğrafçısı Alex Dawson da dalışta gemiyi fotoğrafladı.
Ayrıca milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray, 18 kilogramlık ağırlıkla su altında 81,60 metre yürüyerek genel klasmanda Guinness Dünya Rekoru sahibi olarak HMS Louise batığına serbest dalış gerçekleştirdi.
Gelibolu Sualtı Parkı ve araştırma iş birlikleri
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, boğazda 27 adet batık ve 2 adet resif olmak üzere 29 farklı noktayı dalış sporuna açtı. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri haline getirme hedefiyle yürütülen çalışmalarda TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi gibi kurumlarla iş birlikleri sürüyor. Bu çalışmalar batık alanlarındaki biyolojik çeşitlilik, deniz yaşamı ve ekosistem sağlığını araştırmayı ve desteklemeyi amaçlıyor.
Sürdürülebilir turizm ve yerel ekonomiye katkı
Derin Miras projesi, uluslararası dalış turizmi için çekici bir destinasyon sağlayarak yerel ekonomiye katkı sunmayı hedefliyor. Sürdürülebilir turizm anlayışıyla yürütülecek proje, doğaya ve tarihe saygılı bir yaklaşımla Çanakkale'nin turizm potansiyelini artırırken batıkları su altı tarihi ve bilimsel araştırmalar için benzersiz bir laboratuvar haline getirecek.
Açıklamalar
Murat Sarıkaya, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO'su, projeye verdikleri desteğe ilişkin olarak şunları söyledi: 'Bize bu fırsatı verdiği için sayın başkanımıza ve ekibine çok teşekkür ediyorum. Biz proje olarak ortaklarımızla anlayışımız her zaman bu coğrafyada iyi bir komşu olmak üzerine kuruluydu. Çanakkale için 321 tane sosyal ve çevresel proje gerçekleştirdik. Bu akabinde Birleşmiş Milletler'den özel ödül kazandık. Yaptığımız en özel işlerden birisi de bu olacak. Çünkü memleketimize ve dünyaya çok faydası olacağını düşündüğümüz bir proje.'
İsmail Kaşdemir, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı, Gelibolu Sualtı Parkı'nın gelişimine vurgu yaparak şunları söyledi: 'Gelibolu Sualtı Parkı artık dünyanın en önemli sualtı merkezlerinden biri haline gelmiştir. Dalgıçlar burada sadece dalış yapmaz; zaman tünelinde bir yolculuk yaparlar. Biz dünyada en iyi yere gelmek istiyoruz ve bu konuda ilerliyoruz. Suyun altındaki kültürel miras öğeleri, Türk Milleti'nin ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin koruması altındadır. Bu mirasların daha nice yüz yıllar suyun altında kalmalarını sağlamak için bu çalışmanın içerisindeyiz.'
Derin Miras projesi, dünya kültürel mirasını korurken yerel ekonomiye ve su altı biyolojik çeşitliliğine katkı sağlamayı hedefliyor.
ÇANAKKALE SAVAŞLARI GELİBOLU TARİHİ ALAN BAŞKANLIĞI İLE 1915 ÇANAKKALE KÖPRÜSÜ VE OTOYOLU İŞ BİRLİĞİNDE YÜRÜTÜLEN DERİN MİRAS PROJESİ KAPSAMINDA, ÇANAKKALE BOĞAZI'NDAKİ TARİHİ GEMİ BATIKLARININ KORUNMASI VE SÜRDÜRÜLEBİLİR DALIŞ TURİZMİNE KAZANDIRILMASI İÇİN YENİ BİR DÖNEM BAŞLADI.
