Depremin izlerini kapatan dönüşüm: Malatya'nın COP31 sunumunda öne çıkanlar
Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamındaki 'COP31 Dirençli Şehirler' panelinde kentin 6 Şubat depremlerinden sonraki yeniden inşa ve dönüşüm sürecini anlattı. Er, Malatya'nın yalnızca binalarının yeniden yapılmadığını, iklim değişikliğine uyum, çevresel sürdürülebilirlik ve afetlere dirençli bir şehirleşme anlayışıyla geleceğe hazırlandığını vurguladı. Er'in sözleri arasında öne çıkan ifade şuydu: Biz sadece depremin yaralarını sarmadık. Biz geleceğin Malatya’sını inşa ettik.
Konut üretimi ve rezerv alan yaklaşımı:
Başkan Er, devlet desteğiyle şehirde 91 bin 732 konut ve 13 bin 533 ticari birim olmak üzere toplam 105 bin 265 bağımsız bölüm inşa edildiğini, ayrıca yerinde dönüşümle 19 bin 754 bağımsız bölümün hayata geçirildiğini söyledi. Toplamda 125 bin 19 konut ve iş yerine ulaşıldığı belirtildi. Er, dönüşümün hızlı gerçekleştiğini, kente gelen ziyaretçilerin artık deprem izleri görmediğini aktardı.
Şehir merkezinin yeniden imarında rezerv alan uygulamasına özel önem verildi; Malatya genelinde 69 rezerv alanı ilan edilerek yaklaşık 400 hektar alanda 26 bin 983 konut inşa edildi. Er, rezerv alanların amacının yalnızca konut üretmek değil, vatandaşların mahalle, komşu ve aile bağlarını koruyarak yaşamlarını sürdürebilmeleri olduğunu belirtti.
Altyapı, su yönetimi ve çevresel dönüşüm:
Er, altyapıya yapılan yatırımlarla Malatya'nın geleceğe hazırlandığını aktardı. Çarşı merkezinde günlük 64 bin 800 metreküp yeraltı suyu drene edilerek tarımsal sulamaya kazandırıldı. İçme suyu yatırımları kapsamında 136 milyon avro bütçeyle 2 bin 50 kilometre içme suyu hattı, 383 depo, 271 sondaj ve 170 su kaynağı kente kazandırıldı.
Kanalizasyon altyapısında 45 milyon avro yatırım ile 572 kilometre hat yapımının sürdüğü, yağmur suyu altyapısı için ise 4,7 milyon avro bütçeyle 33 kilometre hat inşa edildiği bildirildi. Deprem sonrası oluşan yaklaşık 10 milyon ton enkaz için sağlanan 10 milyon avro destekle enkaz ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırıldı.
Atıksu altyapısında Merkez Atıksu Arıtma Tesisi'nin onarımına 1,8 milyon avro harcanarak tesis yeniden faaliyete geçirildi; tesisin günlük arıtma kapasitesi 135 bin metreküp olup 720 bin kişiye hizmet verebilecek durumda. Bu çalışmaların tamamı iklim değişikliğine bağlı ani yağışlara ve diğer risklere karşı şehrin dirençliliğini artırmayı hedefliyor.
Ekonomi, hizmet binaları ve yeni yaşam alanları:
Malatya'nın ekonomik yapısı da dönüşüm programının parçası olarak ele alındı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yürütülen çalışmalarla kent merkezindeki sağlıksız üretim alanlarının şehir dışındaki yeni sanayi bölgelerine taşınması planlandı. Mobilya, kereste, mermer, metal, hurdacılık, tekstil ve gıda sektörlerinde yedi ayrı sektörel kümelenme hedefleniyor; 600 dönümlük küçük sanayi alanının toptan satış ve teşhir merkezine dönüştürülmesi amaçlanıyor.
Kamu hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi için 11 yeni hizmet binası yapıldı; bunların 9 u itfaiye binası olup yatırımların maliyeti 4,4 milyon avro olarak açıklandı. Akçadağ ve Darende hizmet binaları ise 6 milyon avroluk yatırımla yeniden inşa edildi.
Kültürel ve sosyal yaşamın canlandırılması çalışmaları kapsamında zarar gören kültürel yapıların restorasyonu sürüyor. Vatandaşların sosyalleşebileceği 2,3 milyon avro maliyetli 16 çok amaçlı salon kente kazandırıldı. Orduzu Bahçebaşı bölgesinde 4 bin konut inşa edildiği; Kapıkaya bölgesinde 11 milyon avroluk yatırımla yeni bir atık depolama alanı kurularak burada depolanan atıklardan gaz ve elektrik enerjisi üretildiği ifade edildi. Eski atık alanının rehabilitasyonu ile 250 dönümlük yeşil alan elde edilip ağaçlandırma çalışmaları başlatıldı.
Şehir yaşamını güçlendiren hizmetler arasında 7/24 hizmet veren şehir kütüphanesi, 13 yeni kütüphane, 15 gençlik merkezi ve 43 spor tesisinin yapımının sürdüğü; 2027'de 20 yeni spor tesisinin daha hizmete sunulacağı belirtildi. Ayrıca Arslantepe Yarı Maratonu, Beydağı Dağ Bisikleti Yarışması, Kültür Yolu ve Gastronomi Festivali, Kayısı Fuarı ve Festivali, Kitap Fuarı gibi etkinliklerle kent yaşamı canlandırılıyor.
Başkan Er konuşmasını şöyle tamamladı:
Malatya’mızın 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden imar ve ihya sürecine verdikleri değerli desteklerden dolayı başta Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a, Sıfır Atık Hareketi’nin Kurucusu ve Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’ye, şehrimizin yeniden yapılanması, afetlere dirençli kentleşme ve sürdürülebilir şehircilik alanındaki çalışmaları ve destekleri dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız ve COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum’a, katkı sunan tüm bakanlıklarımıza, kamu kurum ve kuruluşlarımıza, yerel yönetimlerimize, dost ve kardeş ülkelere, Birleşmiş Milletler kuruluşlarına, uluslararası kalkınma ve yatırım bankalarına, finans kuruluşlarına, uluslararası kuruluşların temsilcilerine ve kıymetli delegasyonlara Malatya halkı adına en içten teşekkürlerimizi sunuyoruz.
Sunum ve paylaşılan veriler, Malatya'nın kentsel dönüşümünü sadece yeniden inşa olarak görmediğini; altyapıdan çevreye, ekonomiden sosyal yaşama kadar bütüncül bir dönüşüm programıyla dirençli, sürdürülebilir ve yaşanabilir bir şehir oluşturmayı hedeflediğini gösterdi.
BAŞKAN ER, COP31'DE MALATYA'NIN YENİDEN DOĞUŞ HİKÂYESİNİ ANLATTI
