Denizli'nin Dağmarmara mahallesi eski yerleşimi kültür ve turizm odağına dönüştürülüyor
Denizli’nin Çal ilçesine bağlı Dağmarmara Mahallesi’nin eski yerleşim alanını yeniden canlandıracak Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi, yaklaşık iki yıllık araştırma ve planlama sürecinin ardından şekillendi. Proje, bölgenin tarihi taş dokusunu koruyarak kültür, sanat, eğitim ve turizmi aynı çatı altında toplama amacı taşıyor. Çalışma, Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği ile Dağmarmara Muhtarlığı iş birliğinde; Muhtar Hüseyin Ünal, Mimar Hasibe Feza ve ebru sanatçısı-grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş öncülüğünde hazırlandı.
Asırlık taş evler kültürel mirasa dönüşecek
Projenin merkezinde köyün özgün mimari karakterinin korunması yer alıyor. Anadolu taş işçiliğini yansıtan eski evlerin özgün özelliklerine uygun şekilde restore edilmesi, mevcut arazi düzeninin—bir evin çatısının diğerinin terası gibi işlev gördüğü eğimli yerleşim düzeninin—bozulmaması planlanıyor. Mimar Hasibe Feza tarafından hazırlanan yaklaşımda yeni yapılaşma mevcut parsellerle sınırlandırılacak, kat yükseklikleri korunacak ve geleneksel cephe özellikleri sürdürülecek. Kullanılabilir yapıların bir kısmı konaklama, bir kısmı ise sanatçıların hem yaşayabilecekleri hem de üretim yapabilecekleri atölyeli evlere dönüştürülecek.
Anadolu'nun sanatları köyde yaşam bulacak
Proje, ebru, hat, minyatür, çini, dokuma, ahşap işçiliği ve deri işlemeciliği başta olmak üzere geleneksel el sanatlarının bir arada yaşatılabileceği bir ortam oluşturmayı hedefliyor. Sanatçı ve ustaların köyde üretim yaparak eserleriyle ziyaretçilerle buluşması, ustaların bilgi ve deneyimlerini genç çıraklara aktarması öngörülüyor. Eski ilkokul, cami ve lojman gibi yapıların kültürel ve eğitsel işlevlerle değerlendirilmesi; yöresel yemek, geleneksel kıyafet ve müzik etkinlikleriyle ziyaretçilere Anadolu kültürünün farklı öğelerinin tanıtılması planlanıyor.
Pamukkale'den Çal'a uzanan yeni bir turizm rotası
Projenin önemli hedeflerinden biri, Denizli turizminin Pamukkale merkezli yapısını bölgeye yaymak. Planlanan güzergâh; Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası arasındaki kültür ve doğa unsurlarını birleştirecek. Dağmarmara’nın dağ manzarası, doğal su kaynakları, tarıma elverişli iklimi ve çevresindeki yürüyüş yolları, kamp alanları, bisiklet rotaları ve fotoğrafçılık etkinlikleri için avantaj sağlıyor. Mevcut Menderes yürüyüş yolunun bakım ve işaretlemelerle daha işlevsel hale getirilmesi de planlanan çalışmalar arasında yer alıyor.
Altyapı ve yerel yaşamın korunması
Projede sadece restorasyon değil, günlük yaşam koşullarının iyileştirilmesi de öncelikli kabul edildi. Temiz su temini, kanalizasyon, arıtma, yangın güvenliği sistemleri ve köy içindeki yaklaşık 3 kilometrelik yolun doğal dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi hedefleniyor. Ayrıca otopark alanları, dinlenme noktaları, çeşmeler ve ortak kullanım alanları düzenlenmesi; Denizli, Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal ve Kaklık güzergâhında düzenli toplu taşıma sağlanması öneriliyor.
Proje, yerel halkın yaşam biçiminin ve mülkiyet haklarının korunmasını esas alıyor. Mevcut köy sakinlerinin yerlerinden edilmeden yaşam koşullarının iyileştirilmesi, yeni iş olanakları yaratılması ve gençlerin kültürel üretime katılması amaçlanıyor. Tarım faaliyetlerinin azaldığı dönemlerde yöre halkına alternatif gelir sağlayacak mekanizmalar geliştirilmesi ve geleneksel ustaların köye yerleşebilmesi için destek programları planlanıyor.
Kurumsal iş birliği ve uygulama aşamaları
Yaklaşık iki yıllık hazırlığın ardından oluşturulan proje, destek ve iş birliği için Çal Kaymakamlığı, Çal Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Denizli Büyükşehir Belediyesi gibi kurumlara sunulacak. Restorasyon, altyapı, ulaşım ve kültürel faaliyetlerin aşamalı olarak hayata geçirilmesi için ilgili kamu kurumlarının yanı sıra özel sektör ve sanat kuruluşlarıyla da iş birliği hedefleniyor. Gerekli destek sağlandığında proje, Dağmarmara’yı Denizli’ye yeni bir kültür ve turizm merkezi olarak kazandırmanın yanı sıra Çal ilçesinin ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sunmayı amaçlıyor.
DENİZLİ’NİN ÇAL İLÇESİNE BAĞLI DAĞMARMARA MAHALLESİ’NİN ESKİ YERLEŞİM ALANINI KÜLTÜR, SANAT VE TURİZM MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRMEK AMACIYLA YAKLAŞIK İKİ YILLIK ÇALIŞMANIN ARDINDAN KAPSAMLI BİR PROJE HAZIRLANDI. DAĞMARMARA MAHALLE MUHTARI HÜSEYİN ÜNAL VE MİMAR HASİBE FEZA’NIN ÖNCÜLÜĞÜNDE GÜNDEME TAŞINAN PROJEYLE, TARİHİ TAŞ EVLERİN KORUNMASI, GELENEKSEL ANADOLU SANATLARININ YAŞATILMASI VE PAMUKKALE’DEN ÇAL’A UZANAN YENİ BİR TURİZM ROTASININ OLUŞTURULMASI HEDEFLENİYOR.
