Çözünebilir lifler ve beslenmenin kalp sağlığına etkisi
Liv Hospital Samsun Kardiyoloji Kliniği’nden Kardiyoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Yunus Amasyalı, kalp sağlığını korumada sağlıklı beslenme alışkanlıklarının önemine dikkat çekti. Dr. Amasyalı, dolaşımdaki kolesterolün büyük bir kısmının karaciğerde üretildiğini, kalanının besinlerle alındığını belirterek bu mekanizmin kalp damarlarında plak oluşumuna zemin hazırladığını vurguladı.
Kolesterol kaynakları ve mekanizma
Dr. Amasyalı’ya göre kan dolaşımındaki kolesterolün yüzde 75’i karaciğerde, yüzde 25’i aldığımız gıdalardan geliyor. Besinlerle alınan yağın miktarı ve türü, kan kolesterol düzeylerini doğrudan etkiliyor; dolaşımdaki fazla kolesterol kalbi besleyen damarların iç yüzeylerinde plak birikimine yol açıyor ve zamanla kan dolaşımını engelleyebiliyor. Uzman, kalp hastalığı riskini belirleyenin yağın miktarından çok yağın türü olduğuna işaret etti ve günlük tuz tüketiminin günde 6 gramı aşmaması gerektiğini hatırlattı.
Yağ türleri: 'kötü' ve 'iyi' ayrımı
Dr. Amasyalı, günlük kalorinin en fazla yüzde 30’unun yağlardan gelmesi gerektiğini, doymuş ve trans yağların LDL kolesterolü yükselterek kalp hastalığı riskini artırdığını belirtti. Bu kötü yağlardan alınan kalorinin günlük toplam kalorinin yüzde 10’unu aşmaması gerektiğini; LDL kolesterolü yüksek veya kalp hastası olanlarda ise bu oranın yüzde 7’nin altında tutulması ve günlük kolesterol alımının 200 miligramın altına indirilmesi gerektiğini aktardı.
Dr. Amasyalı, margarin, kırmızı et, yumurta sarısı, tam yağlı süt ve ürünleri, kızarmış gıdalar, hamburger ve ticari unlu mamullerin doymuş ve trans yağların başlıca kaynakları olduğunu; doymamış yağların ise LDL kolesterolü düşürüp HDL kolesterolü artırdığını söyledi. Zeytinyağı, fındık yağı, mısırözü yağı, balık, ceviz ve soya fasulyesinin bu iyi yağ kaynakları arasında olduğunu belirtti.
Beslenme pratikleri ve porsiyon önerileri
Orta derecede karbonhidrat, yeterli protein ve az miktarda sağlıklı yağlardan oluşan dengeli öğünler öneren Dr. Amasyalı, tam yağlı süt ve ürünleri yerine yağı azaltılmış seçeneklerin tercih edilmesini tavsiye etti. Yumurtayla ilgili olarak haftada 4 adetten fazla tüketilmemesini ve LDL kolesterolü yüksek kişilerin özellikle yumurta sarısı konusunda dikkatli olmalarını belirtti. Kırmızı et yerine balık, derisi alınmış kümes hayvanları ve az yağlı etlerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi.
Ayrıca günde en az 5 kez sebze ve meyve tüketilmesi, günde 8-10 bardak su içilmesi ve liften zengin tahıl, kepek, fasulye, meyve ve sebzelerin düzenli tüketilmesi önerildi.
Çözünebilir liflerin etkisi
Dr. Amasyalı, özellikle çözünebilir liflerin kolesterol üzerinde olumlu etkisi olduğuna dikkat çekti ve bu liflerin kan kolesterolünü yüzde 15 kadar düşürebildiğini belirtti. Bu nedenle liften zengin gıdaların düzenli tüketimi kalp sağlığı açısından önemli bir beslenme stratejisi olarak öne çıkıyor.
Dr. Amasyalı’nın önerileri, yağ türlerinin ayrımına dikkat edilmesi, tuz ve kolesterol alımının sınırlandırılması, lif açısından zengin gıdaların artırılması ve dengeli bir öğün planının benimsenmesi yönünde özetlenebilir.
KALP SAĞLIĞI İÇİN BESLENME ÖNERİLERİNDE BULUNAN KARDİYOLOJİ UZMANI DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS AMASYALI, ÇÖZÜNEBİLİR LİFLERİN KOLESTROLÜ DÜŞÜREBİLECEĞİNİ SÖYLEDİ.
