Uzman uyarısı: niyet kullanımından daha önemlisi yok
Psikolog Berre Zeynep Köse, çocukların yapay zekayla ne kadar zaman geçirdiğinden çok neden bu teknolojiye yöneldiklerinin ebeveynler için daha belirleyici olduğunu vurguluyor. Köse, çocukların yapay zekayı sadece merak ettikleri bir araç olarak değil; ödev, bilgi edinme, fikir alma ve zaman zaman duygusal destek aracı olarak da kullandıklarını belirtiyor.
duygusal başvuru kaynaklarına dikkat
Köse, özellikle 10 ila 16 yaş aralığındaki çocukların yapay zekayı duygusal destek için tercih etmeye başlaması halinde ailelerin daha dikkatli olması gerektiğini söylüyor. Çocuğun üzgün, kaygılı veya bir sorun yaşadığı anlarda ailesi, öğretmeni veya arkadaşlarıyla konuşmak yerine sürekli yapay zekaya dönmesi bir uyarı işareti olabilir. Bu durumda ebeveynin odaklanması gereken, çocuğun neden insan etkileşimi yerine yapay zekayı tercih ettiğini anlamak olmalıdır.
ebeveynlere pratik öneriler
Köse, teknolojiyi tamamen yasaklamanın çözüm olmadığını, bunun yerine yaşa uygun sınırlar koyulması ve kullanım amaçlarının netleştirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Ebeveynler çocuklarıyla konuşarak yapay zekanın ne zaman araç, ne zaman problem olabileceğini anlatmalı, davranış değişikliklerini izlemeli ve gerektiğinde destek sağlamalıdır.
Özellikle çocuğun giderek içine kapanması, sosyal etkileşimlerden kaçınması, okul performansında düşüş veya sorumluluklarında aksama görülmesi durumlarında yapay zekaya aşırı yönelme engellenmemeli, bunun altında yatan yalnızlık, kaygı ya da sosyal güçlükler sorgulanmalıdır.
Diğer bir vurgu dijital mahremiyet üzerine: Köse, çocuklara yapay zeka uygulamalarında kişisel bilgilerini, özel fotoğraflarını ve aileye ilişkin özel konuları paylaşmamaları gerektiğinin yaşlarına uygun bir dille öğretilmesini öneriyor. Amaç teknolojiyi hayatlarından çıkarmak değil, onu bilinçli ve güvenli kullanmayı öğretmektir.
Kapanış olarak Köse, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin bir çocuğun güvenli ve destekleyici ilişkilere olan ihtiyacının değişmeyeceğini hatırlatıyor ve ebeveynlerin çocuklarına gerçek kişilerle güvenli iletişim kurabilecekleri ortamlar sağlaması gerektiğini belirtiyor.
PSİKOLOG BERRE ZEYNEP KÖSE, ÇOCUKLARIN YAPAY ZEKAYLA GEÇİRDİĞİ ZAMANDAN ZİYADE NEDEN ÇOK FAZLA YÖNELDİĞİ SORUSUNUN EBEVEYNLER İÇİN DAHA ÖNEMLİ OLDUĞUNU SÖYLEYEREK, “ÇOCUKLARA YAPAY ZEKA İLE ÖZEL BİLGİLERİ PAYLAŞMAMALARI GEREKTİĞİ ÖĞRETİLMELİ” DEDİ.
