Çocukların yapay zekayla ilişkisi:
Psikolog Berre Zeynep Köse, son dönemde yapay zekanın gündelik yaşamda çok daha görünür hale geldiğini; özellikle 10 ila 16 yaş arasındaki çocukların yapay zekayı sadece merak edilen bir teknoloji olarak değil, ödev, bilgi edinme, fikir alma ve zaman zaman duygusal destek için de kullandığını belirtiyor. Köse’ye göre burada ölçüt kullanım süresi değil, çocuğun yapay zekayı hangi amaçla kullandığıdır.
Duygusal destek arayışı ne anlama geliyor:
Köse, çocukların üzüntü, kaygı ya da sorun anında ailesi, öğretmeni veya arkadaşlarıyla konuşmak yerine sürekli olarak yapay zekaya başvuruyorsa ebeveynlerin daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Bu tür yönelmenin arkasında yalnızlık, kaygı ya da sosyal güçlükler gibi farklı nedenler olabileceğini; dolayısıyla asıl sorunun yapay zeka olmayabileceğini söylüyor.
Ebeveynlerin gözlemlemesi gereken işaretler arasında çocuğun giderek içine kapanması, sosyal etkileşimlerden kaçınması, ders ve günlük sorumluluklarda aksama olması veya sorun yaşadığında tek başına yapay zekaya yönelmesi yer alıyor.
Ebeveynlere pratik öneriler:
Köse, yapay zekayı tamamen yasaklamak yerine yaşa uygun sınırlar konulmasını ve çocuklara teknoloji kullanım amaçlarının öğretilmesini öneriyor. Ayrıca çocukların yaşadıkları durumları rahatça paylaşabilecekleri güvenli bir ortam oluşturmanın önemine dikkat çekiyor.
Dijital mahremiyet konusunda ise Köse, çocuklara yapay zeka uygulamalarında kişisel bilgilerini, özel fotoğraflarını ve ailelerine dair özel konuları paylaşmamaları gerektiğinin açık, yaşa uygun bir dille öğretilmesini tavsiye ediyor. Amaç teknolojiyi yasaklamak değil, onu bilinçli ve güvenli kullanmayı öğretmek ve gerektiğinde güvenilen gerçek kişilerden destek alınabilecek bir iletişim ağı kurmak.
Son olarak Köse, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin bir çocuğun güvenli ve destekleyici ilişkiye olan ihtiyacının değişmediğini hatırlatıyor ve ebeveynleri gözlem, iletişim ve rehberlikle çocukların dijital dünyada daha güvende olmaları için sorumluluk almaya çağırıyor.
Çocuklarınıza dijital mahremiyeti öğretin
