Çocuk obezitesiyle mücadelede öncelik hareket ve beslenme
Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayşe Derya Buluş, çocukluk çağı obezitesinin son yıllarda hızla arttığını belirtiyor. Buluş, obezitenin temelinde alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasının bulunduğunu ve bunun yüksek kalorili beslenme ile fiziksel aktiviteden uzak yaşam tarzının sonucu olduğunu vurguluyor.
obezitenin nedenleri ve erken dönemde önlemin önemi:
Buluş, ülkemizdeki tabloyu özetlerken her dört çocuktan birinin fazla kilolu veya obez olduğuna dikkat çekiyor. Aile öyküsünün önemli bir risk faktörü olduğunu söyleyen uzman, yine de çocukluk çağı obezitesinin büyük bölümünün beslenme alışkanlıkları ve yetersiz fiziksel aktiviteyle ilişkili olduğunu kaydediyor. Bu nedenle önleme çabalarının tedavi kadar öncelikli olması gerektiğinin altını çiziyor.
Beslenme açısından bebeklik döneminin kritik olduğunu belirten Buluş, ilk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenmenin obezitenin önlenmesinde önemli bir faktör olduğunu ifade ediyor. Ayrıca bebeklikten itibaren yüksek proteinli mamalar, şekerli gıdalar ve paketli ürünlerin mümkün olduğunca sınırlandırılması gerektiğini söylüyor.
ailelere ve okullara düşen somut sorumluluklar:
Prof. Dr. Buluş, ailelerin ev ortamında taze ve dengeli öğünler hazırlamasının, şekerli içecek ve tatlı tüketimini sınırlamasının önemine vurgu yapıyor. Ebeveynlerin örnek olmasının kritik olduğunu belirterek basit öneriler sunuyor; haftada birkaç gün, günde 20-30 dakika tempolu yürüyüş gibi ailece yapılabilecek egzersizlerin bir yaşam tarzı haline getirilmesi teşvik edilmeli.
Ekran süresi konusunda uyarıda bulunan Buluş, televizyon, tablet, telefon ve bilgisayar karşısında uzun süre geçirilen zamanın çocukların hareketliliğini azalttığını ve ekran başında sağlıksız yiyecek tüketimini artırabildiğini aktarıyor. Bu nedenle küçük yaş gruplarında ekran kullanımının mümkün olduğunca sınırlandırılması, daha büyüklerde ise kontrollü bir düzen kurulması gerektiğini söylüyor.
Okulların rolüne de dikkat çeken Buluş, çocukların gün içinde hareket edebilecekleri ortamların artırılması gerektiğini belirtiyor. Hava şartları uygun olduğunda beden eğitimi derslerinin açık alanda yapılması, teneffüs zamanlarında oyun ve hareketlendirmelerin teşvik edilmesi ve beden eğitimi derslerinde aktif spor yapılmasının önemine işaret ediyor.
Uzman, ailelerin çocuklarıyla birlikte yürüyüşler, açık hava oyunları ve basit egzersizler yaparak hem fiziksel aktiviteyi artırabileceklerini hem de çocuklara sağlıklı yaşam alışkanlığı kazandırabileceklerini söylüyor.
Obezitenin yalnızca kilodan ibaret olmadığını hatırlatan Buluş, obezitenin ileri yaşlarda görülen bazı hastalıklara zemin hazırlayabildiğini, ayrıca çocukların psikososyal sağlığını etkileyerek akran ilişkilerini ve sosyal katılımlarını olumsuz yönde etkileyebileceğini belirtiyor. Hareketin azalması, evde fazla vakit geçirme ve bozulmuş beslenme düzeninin kısır döngü oluşturabildiğine dikkat çekiyor.
Son olarak Prof. Dr. Buluş, obezitenin önlenmesinin tedavisi kadar önemli bir yaklaşım olduğuna vurgu yaparak ailelerin ve sağlık çalışanlarının sorumluluklarına dikkat çekiyor. Fazla kilolu veya obez olduğu düşünülen çocukların ihmal edilmemesi, gerekli tetkik ve tedavi için bir sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor ve önlemenin sadece tıbbi değil toplumsal bir görev olduğunu belirtiyor.
ANKARA ATATÜRK SANATORYUM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK ENDOKRİNOLOJİ KLİNİĞİ BÖLÜM BAŞKANI PROF. DR. AYŞE DERYA BULUŞ
