Çin, Scarborough Sığı yakınında Filipinler gemisinin Çin Sahil Güvenliği gemisine kasıtlı çarpma iddiasında bulundu
Çin, Filipinler'e ait resmi bir geminin Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı Scarborough Sığı (Çin'in adlandırmasıyla Huangyan) yakınında, China Coast Guard (Çin Sahil Güvenliği) gemisine bilerek çarptığını ileri sürdü.
Çin Sahil Güvenliği iddiası ve olayın anlatımı
Çin Sahil Güvenliği Sözcüsü Gan Yü, açıklamasında Filipinler'e ait 10'dan fazla resmi geminin Huangyan çevresindeki sulara izinsiz girdiğini belirtti. Gan, Çin Sahil Güvenliği'nin su fışkırtma ve diğer kontrol tedbirleriyle gemilere müdahale ettiğini, bir Filipin gemisinin uyarıları görmezden gelerek Çin gemisine bilerek çarptığını iddia etti.
Gan Yü olayı "ihlal" ve "provokasyon" olarak niteleyerek, çarpışmanın sorumluluğunu Manila yönetimine yükledi.
İlan edilen doğa koruma alanı ve diplomatik tepkiler
Pekin yönetimi, 11 Eylül'de Scarborough Sığı'nı (Huangyan) "ulusal doğa koruma alanı" ilan etmişti. Manila yönetimi sığı kendi münhasır ekonomik bölgesinde gördüğünü savunarak karara tepki gösterdi; Filipinler Dışişleri Bakanlığı, Çin'in bu ilanını "bölgeyi işgale yönelik açık bir bahane" olarak değerlendirdi ve kararın geri çekilmesini istedi.
Metinde yer alan diğer tepki bildirimlerine göre Washington yönetimi Filipinler'i desteklediğini açıkladı; ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Çin'in planına karşı Filipinler'in yanında olduklarını belirtti.
Scarborough Sığı'nın önemi ve bölgesel bağlam
Scarborough Sığı, üçgen biçimli ve ortasında lagün bulunan bir deniz bendi olup Filipinler'in kuzeyindeki Luzon Adası'na yaklaşık 120 deniz mili (222 kilometre) uzaklıkta yer alıyor. Filipinler'in "Panatag", Çinlilerin "Huangyan" dediği sığın, iki ülkenin çatışan egemenlik iddialarına sahne olan bir bölge olarak tanımlanıyor.
Bölgede geçmişte yaşanan olaylar da çatışma dinamiklerini gösteriyor: 2012'de Filipinler Sahil Güvenliği'nin kaçak avlandıkları gerekçesiyle 8 Çin balıkçı gemisini alıkoyma girişimi sonrası Çin Sahil Güvenliği müdahale etmiş ve gerilim tırmanmış, sürtüşmelerin ardından Çin resifin kontrolünü ele geçirmişti.
Güney Çin Denizi anlaşmazlığının hukuki boyutu
Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik iddiaları uzun süredir bölgesel bir sorun oluşturuyor. Metinde anıldığı üzere 2016'da Hollanda'nın Lahey kentindeki Daimi Tahkim Mahkemesi, Filipinler'in başvurusuyla verdiği kararda Çin'in tek taraflı egemenlik taleplerinin yasal olmadığını hükme bağlamıştı. Bu hukuki zeminin varlığı, bölgedeki diplomatik ve güvenlik gerilimlerinin tartışmasında önemli bir referans niteliği taşıyor.
Sonuç olarak, Çin'in ileri sürdüğü çarpışma iddiası, 11 Eylül'de ilan edilen doğa koruma alanı kararı ve geçmişteki olaylar ışığında, Scarborough Sığı çevresindeki gerilimin yeniden alevlendiğine işaret ediyor. İddialar iki ülke arasında siyasi ve diplomatik alanda yeni tartışmalar başlatacak nitelikte.
