Cevdet Yılmaz: Türkiye'nin ortanca yaşı 2025'te 34,9’a çıktı, nüfus 2,5 yılda bir yıl yaşlanıyor
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Çankaya Köşkü'nde düzenlenen Türkiye Yüzyılı Perspektifinde Aile ve Nüfus Politikaları II: Yaşlı Bakım Modelleri Çalıştayında yaptığı konuşmada Türkiye'nin demografik yapısındaki dönüşümü ve yaşlı nüfusa ilişkin projeksiyonları paylaştı.
Demografik dönüşüm ve projeksiyonlar
Yılmaz, Türkiye'de 65 yaş üstü nüfus oranının 2000 yılında %5,7 iken 2023'te bu oranın %10'u aştığını vurguladı. Buna göre toplumlar için uluslararası eşik olan %10 sınırı Türkiye tarafından 2023 yılında aşılmış oldu. TÜİK projeksiyonlarına göre 2025 yılında 65 yaş üstü nüfus oranı 11,1, 2020'de 7 milyon 954 bin olan 65+ sayısı 2025'te 9 milyon 583 bine ulaşmaktadır.
Mevcut eğilimlerin sürmesi hâlinde Yılmaz, yaşlı nüfus oranının gelecekte şu seviyelere yükseleceğini aktardı: 2030: %13,5, 2040: %17,9, 2060: %20, 2080: %33,4 ve 2100: %33,6.
Ortanca yaş ve yaşlanma hızı
Nüfusun yaşlanmasını gösteren önemli bir göstergenin ortanca yaş olduğunu belirten Yılmaz, ortanca yaşın 2000'de 24,8 iken 2025'te 34,9 olduğuna dikkat çekti. Yılmaz, “25 yılda nüfusumuz 10 yıl yaşlanmış. Aşağı yukarı 2,5 yılda bir yıl yaşlanan bir nüfusla karşı karşıyayız. Bu hızlı bir yaşlanma” ifadelerini kullandı.
TÜİK tahminlerine göre ortanca yaşın ilerleyen dönemde de artacağı öngörülüyor: 2030: 37,1, 2040: 41,4, 2060: 48, 2080: 51,5 ve 2100: 52,2.
Yaşlıların yaşam düzeni ve bakım tercihleri
Yılmaz, yaşlı hane yapısına ilişkin TÜİK verilerini aktararak, en az bir yaşlı fert bulunan hane sayısının yaklaşık 7 milyon 46 bin olduğunu ve yaklaşık 1 milyon 800 bin yaşlı kişinin tek başına yaşadığını söyledi. Tek başına yaşayan yaşlılardaki artışın, yerinde yaşlanma yaklaşımını ve evde/toplum temelli bakım hizmetlerinin güçlendirilmesini gerekli kıldığını vurguladı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile TÜİK'in saha araştırmasına göre 65 yaş ve üzerinde kişilerin yaklaşımlarında tercihler şu şekilde: yaklaşık %52 evde bakım hizmeti almak istiyor, yaklaşık %30 çocuğunun yanında kalmayı tercih ediyor ve sadece %5,1 huzurevine gitmeyi istiyor. Yılmaz, “Yaşlı nüfusumuzun tercihini esas alacaksak tercih çok net, huzurevi son çare” değerlendirmesinde bulundu.
Kamu politikaları ve hizmet sunumu
2019 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Yaşlılar Yılı ilan etmesiyle başlayan süreçte, yaşlılık politikalarının kapsamının genişletildiğini belirten Yılmaz, AK Parti hükümetleri döneminde yaşlılık politikalarının hak temelli ve bütüncül bir yaklaşımla geliştirildiğini söyledi.
Yılmaz, kurumsal bakım kapasitesindeki artışlara dikkat çekerek, bugün kamu ve özel sektör dahil yaklaşık 30 bin yaşlı vatandaşa kurumsal hizmet sunulduğunu aktardı. Ayrıca evde bakım yardımıyla 100 bini aşkın yaşlı bireye destek sağlandığı ve 2026 yılı itibarıyla 42 merkezde gündüzlü bakım ve aktif yaşam hizmetleri verildiği ifade edildi.
2016'da başlatılan Yaşlı Destek Programı (YADES) kapsamında yerel yönetimlerin kapasitesinin güçlendirildiğini belirten Yılmaz, programa ilişkin rakamları şöyle paylaştı: programa > 105 milyon lira finansman desteği sağlanmış, 123 proje uygulanmış ve yaklaşık 165 bin yaşlı vatandaş bu hizmetlerden yararlanmıştır.
Yılmaz konuşmasını, yaşlılara yönelik politikaların demografik dönüşüm, aile yapısı ve toplumsal dayanışma perspektifiyle öncelikli bir alan olmaya devam edeceğini belirterek tamamladı ve “Biz yaşlıları hiçbir zaman bir yük olarak görmüyoruz. Toplumumuz için bir varlık olarak görüyoruz ve gelecek nesiller için yaşlılarımız bir birikimi temsil ediyor” diyerek sözlerini noktaladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz: "Aşağı yukarı 2,5 yılda bir yıl yaşlanan bir nüfusla karşı karşıyayız"
